Ensaluto

Blogo de Ljeonjiid

DAUhRyIGATA KOMPARO DE LyA ESPERANTAY PREPOZyICIOY KUN LyA yINTERNACIAY

 

..DAUhRyIGO DE LyA TEMO PRyI LyA LyOKAY KAJ DyIREKTAY PREPOZyICIOY EN LyA EeSPA LyINGVO KOMPARE KUN LyA ESPERANTAY PREPOZyICIOY..

..yiom plyi frue jam estyis mencihita ebleco aljdonyi alj prepozyicia radyiko lya Eespan kunyigan konjjunkcion "yi" kun lya hheljpa gramatyika syignyifo de lya Esperanta konjjunkcio "kaj" je rolyo de prepozyicia prefyikso "yi+" por formyi samsyignyifan kunyigan prepozyicion "yip" kun syignyifo de lya Esperanta prepozyicio "kun" ,sed uzado de konjjunkcio "yi" yinter du prepozyiciay radyikoy "+p+" formas lya Eespan prepozyicion "pyip" kun lya syignyifoy de lya Esperantay prepozyicioy "yinter" auh "mez(e)de".

..same je lya prefyiksa rolyo eblyas uzyi partyikulyoyn ,ekzemplye ,lya nean (negatyivan) partykulyon "no" ,kyiu estas konforma alj lya Esperanta "ne" ,kaj lya kontrauhan eksklyamacian partyikulyon "!ho(n)" auh lya yinversan "!non(e)" kun suplementa nea syignyifo ,kyiuy je prefyiksay formoy "ho(n)+" ,"no(n)+" konformas alj lya Esperanta prefyikso "malj+": nop(jje) -+ ekster ,n(o)yip -+ sen ,hop(e) -+ kontrauh.

bildo de Ljeonjiid

LyA LyOKAY KAJ DyIREKTAY PREPOZyICIOY EN LyA EeSPA LyINGVO

 

..LyA LyOKAY KAJ DyIREKTAJ PREPOZyICIOY EN LyA EeSPA LyINGVO..

 

..nyi jam scias ,ke lya Eespa prepozyicio "pe(o)" (auh kun lyoka sufyikso "+l(h)+": pel((y)o) hhavas gramatyikan syignyifon de lya Esperantay prepozyicioy "apud" ,"chye" ,tamen necesas plyiqhyustyigyi syignyifon de keljkay aljdonyitay konsonantoy senpere tuj post lya radyika konsonanto "p":

..lya konsonanto "l(h)" (prunteprenyita elj lya Esperanta vorto "lyiva" ("maljdekstra") auh elj lya anglya syinonyimo "left(+a)" /lyeft(+a)/) syignyifas ,ke lya pryiryigardata objjekto trovyiqhyas maljdekstre de lya alyia apoga objjekto elj vyidpunkto de lya observanto ,kaj lya konsonanto "r(h)" (prunteprenyita elj lya Esperanta "dekstra" auh elj lya anglya syinonyimo"right(+a)" /r(h)ayt(+a)/) memoryigas konforme pryi lya rayta (= dekstra) flyanko ,tamen se post yiu elj chyi+tyiuy konsonantoy sekvas memstare neprononcata molyiga syigno "j" ,do tyio syignyifas nur tre grandan proksyimyiqhyon alj apoga objjekto qhyis qhyia surfaco kaj ,povas estyi ,echj ghyis punkto de tanqhyado (depende de kunteksto lya molyiga syigno povas aljdonyi syignyifon "surflyanke" auh "chyeflyanke").

..do .komparu: pe(o) -+ apud ,pje(o) -+ chye(flyanke) ,ple(o) -+ apudlyefte (lyive) ,pre(o) -+ apudrayte (dekstre) .en chyi+tyiuy ekzemplyoy de prepozyicioy vyi vyidas yinter ronday krampoy lya adverban (kaj samtempe lya kazan) fyinazhon "+o" , antauh kyiu povas aperyi  kaj lyoka sufyikso "+l(h)+" ,sed kutyime dum chyiutaga parolyo kaj lya fyinazho ,kaj lya sufyikso ne estas uzatay: hop(e)(o) -+ kontrauh ,hop(eo) -+ kontrauhe.

bildo de Ljeonjiid

KOMPARO DE yINTERNACIAY PREPOZyICIOY KAJ KONjhJUNKCIOY KUN LyA ESPERANTAY

..per chyi+tyiu blyogazho komenciqhyas lya nova granda temo pryi prepozyicioy:

..EeSPAY PREPOZyICIOY KAJ KONjhJUNKCIOY  KOMPARE KUN LyA ESPERANTAY..

..lya prepozyicioy en dyiversay lyingvoy servas kyiel akcesoray vortoy de gramatyiko ,kyiuy ne hhavas nomyinatyivan syignyifon ,sed lya uzatay kun (kaj kutyime antauh) nomoy de substantyivoy auh kun (kaj antauh) anstatauhsubstantyivay pronomoy je nerekta kazo ,yilyi eljmontras dyiversayn ryilyatoyn yinter nomay formoy kaj alyiay vortoy en vortkombyinoy kaj propozyicioy ,evolyuhyigas kaj aljdone komplyetyigas syignyifon de lya nomo per dyiversay nuancoy kaj plyiqhyustyigas syintaksan rolyon de lya kaza formo en gramatyika strukturo de propozyicioy.

..en Esperanto kaj en dyiversay naciay lyingvoy lya prepozyicioy ne hhavas unuformayn strukturayn elyementoyn por facilye trovyi kaj determyinyi yilyin en konsyisto de propozyicioy ,kyio anhkauh embarasas lyernyi yilyin.

..en Eespa lyingvo lya grafyikay (skryibay) kaj ,certe ,prononcay formoy de prepozyicioy estas plyeyparte sufyichye bone strukturyitay ,kyio donas eblyecon facilye memorfyiksyi lya gramatyikayn syignyifoyn de lya prepozyicioy.

bildo de Ljeonjiid

PRyI NEPERSONAY TyIELj NOMATAY TABELyAY PRONOMOY

..chyi+tyie estas dauhryigota lya temo de pronomoy ,kaj nome nyi pryiparolyos pryi

nepersonay (tyielj nomatay tabelyay) pronomoy:

..atentu ,ke same objjektay pronomoy hhavas montran formon de pronomoy ,t.e. efektyive montrayn pronomoyn kun adjjektyiva fyinazho "+a": fa(jahh)a ,fa ++ "chyi+tyia"; ehfa(jahh)a ,e(h)fa ++ "tyia" ,sed ekzyistas kaj konkureblyay formoy de montray pronomoy: ta ++ "chyi+tyia" ,eta ++ "tyia" ,kyiuy estas prunteprenyitay elj rusa lyingvo kaj povas estyi uzatay je yinterparolyoy de rusoy en RusEespa dyialyekto ,sed alj lya yinyiciatoro de lya Eespa lyingvo yilyi shajnas ne tre tauhgay pro tyio ,ke unu elj yilyi yiom syimyilyas alj lya persona pronomo te ++ "ci" (por lya dua persono) ,shajnas plyi tauhgay formoy ,kyiuy koyincidas kun lya tryia persona pronomo ve ++ "lyi ,shyi" auh fe ++ "qhyi".

..negatyivay pronomoy formyiqhyas elj lya nedyifyinay pere de prefyikso "n(o)+" ,kolyektyivay (kyiuy ankauh nomyiqhyas plyi detalye kyielj determyine dyistryibutyivay dyispozyiciay) pronomoy ++ pere de prefyikso "ch(ya)+" , hhazarde (nedetermyine) dyistryibutyivay dyispozyiciay (ankauh kolyektyivay) pronomoy ++ pere de prefyikso "fs(ya)+" ,montray pronomoy ++ pere de prefyikso "(eh)f(a)+" (chyi tyie yinter krampoy lya prefyikso eh+ estas uzato por plyi foray objjektoy ,t.e. kontrauhe kompare de lya sama ruslyingva prefyikso ,kyiu montras alj plyi proksyima objjekto) kaj ryilyatay (auh ,alyivorte ,demanday) pronomoy ++ pere de prefyikso "(?)k(a)+".

bildo de Ljeonjiid

PRyI EeSPAY PRONOMOY ,ANTAUhE PLyEJPARTE PRyI PERSONAY PRONOMOY

..temo de pronomoy estas tre granda kaj komplyika en chyiuy lyingvoy ,echj en Esperanto ,ekzemplye ,?chyu povas vyi klyaryigyi demandon ".?kyiun kazan formon hhavas pronomo "tyies" (kun fyinazho "+s") ,se Esperanto ekzyistas nur nomyinatyivo kaj akuzatyivo ,sed genyityivo estas espryimata nur per prepozyityivo ,kaj ?kyialj ne povas hhavyi lya saman fyinazhon anhkauh lya personay pronomoy: "myies" anstatau "myia" ."lyies" anstatauh "lyia" k.t.p.

..pro chyi+tyiu komplyika problyemo nyi traryigardos pronomoyn pohetape kay komencos ekde lya personay:

 

..PRONOMOY..

 

..en Eespa lyingvo pronomoy estas tyiuy akcesoray vortoy ,kyiuy estas uzatay anstatauh substantyivoy ,adjjektyivoy kaj adverboy .do ,pronomoy estas anstatauhyilyoy de lya plyej gravay partoy de lya parolyo kaj hhavas lya samayn gramatyikayn fyinazhoyn kaj suplyementayn sufyiksoyn yiufoje .por komencantay eesp(en)oy lya lyerto uzyi pronomoyn tre plyifacilyigas partoprenon en yinterparolyo ,ja pronomo ne nomas subjjekton ,objjekton ,staton auh agon ,kvalyitan auh nombran syignyifon ,kyiun lya komencanto embarasyiqhyas tradukyi kaj pro tyio nur forsendas alj qhyi ,nomante dyifyinyitayn partoyn de lya parolyo per pronomoy .verboy anhkauh rilyatas alj grupo de gravay partoy de lya hhoma parolyo ,sed anstatauhyilyoy  por yilyi estas hheljpay akcesoray verboy.

..konforme en lya lyingvo estas jenay bazay pronomay kategoryioyoy:

.porsubstantyivay (auh anstatauhsubstantyivay)

,poradj(h)jektyivay (auh anstatauhadjjektyivay) kaj

,poradverbay (auh anstatauhadverbay)

bildo de Ljeonjiid

LyA EeSPAY ARTyIKOoLyOY

..en lya blyogazho myi dauhryigas konatyigyi scivolyemayn polyiglyotoyn kun Eespay gramatyikay akcesoray vortoy kaj partoy de vortoy (prefiksoy ,sufyiksoy ,fyinazhoy) ,sed antauhe pryi lya antauhsubstantyivay artyikolyoy:

..ARTyIKOLyOY..

..en Eespe ekzyistas keljke da strangay (por ordyinara hhomo) rektay kay yinversay artyikolyoy por prononci diversayn lyimyigantayn rektayn kay yinversayn krampoyn  en lya algebray espryimoy kay en logyikay eljdyiroy de fyilyozofoy kaj alyiay sciencistoy ,ekzemplye ,dum specialyay dyialyogoy kun programatay robotoy ,sed por chyiutaga parolyo de ordyinaray hhomoy konatyiqhyi kun yilyi dume ne necesas: .sufyichjas scihyi ,ke lya antauhsubstantyivay artyikolyoy ,uzatay en chyiutaga parolyo de ordyinaray hhomoy ,estas elyektyitay elj numerita vico de logikay artyikolyoy ,lyimyigantay logyikan sencon de fyilozofay konceptoy en yilyiay logyikay eljdyiroy ,kyielj en lya algebray espryimoy dyiversformay krampoy lyimyigas qhyiayn dyiversayn partoyn.

 

..chyi+tyiuy artyikolyoy konformas alj lyiteroy de unuciferay nombroy ,sed plyisyimplyigyite sen uzado de lya nombra artyikolyo:

ja (nulya nedyifyinyita por nocioy de nedyifyineblyay kategoryioy)

,la (unua dyifyinyita por nocioy de kaljkulyatay nedyivyidyitay komplyetay unuoy)

,da (dua dyifyinyita por mezuratay masoy de materiazhoy ,kyielj Esperanta prepozyicio "da" antauh nomoy de mezuratay produktoy)

,va (tryia dyifyinyite montra ,kyiu syimyilyas alj montra pronomo) k.t.p. qhyis lyasta artyikolyo en chyi+tyiu lyisto: hh.

 

bildo de Ljeonjiid

.PRyI ANTAUhSUBSTANTyIVAY ARTyIKOLyOY DE EeSPA LyINGVO

..myia nova blyogazho rakontas pryi lya antauhsubstantyivay artyikolyoy de Eespa lyingvo ,kyiuy devenyis el lyatyinlyiteray ciferoy:




bildo de Ljeonjiid
bildo de Ljeonjiid

..PRyI EGALyECO DE LyINGVOY EN EUhROhUNyIO

..Euhrohunyio plyivastyiqhyas kaj lyingvay problyemoy komplyikyiqhyas en qhyi ,sed registaro de EU ne rapyidas donyi alj Esperanto favoran reqhyimon ?kyialj do ,?chyu ne sufyichyas ankorauh muljte plyi olj centjjara aktyiva ekzyisto de Esperanto ,auh ?chyu en Esperanto onyi trovyis muljtajn maljfacilyazhoyn ,kyiuyn ne eblyas korektyi.

..myi decidyis proponyi alj nuntempa yinterlyingvyistyiko novan oryigyinalyan yideon de glyobalya muljtedyialyekta lyingvo kun unueca gramatyika parto de lya dyialyektoy ,dislarqhyita fonetyika parto kun nova aljfabeto je 40 skryibsyignoy ,kyiuy sufyichyas por qhuste lauh prononco skryibyi dyiversnaciayn personayn nomoyn ,uzante syimplyayn ortografyiayn regulyoyn delya skryibo ,kaj lyibera uzado preskauh chyiuy naciaj bazay partoy de lya parolyo (substantyivoy ,adjjektyivoy ,adverboy ,verboy) ,alyivorte dyirante ,eblyas "krokodyilyi" yinter samnaciulyoy ,kyio kontryibuas alj dyialyektyiqhyo: .chyiu nacia lyingvo hhavos "nacian Esperanton".

..certe ,chyi+tyiuy dyialyektoy tre vyiglye kunmyiksyiqhyos ,chyar yilyi hhavas unuecan gramatyikon kaj dyiverslyingvay syinonyimoy yiqhyos konkureblyay je unu lyingvo kun myiksyita lyeksyiko.

.?chyu chyi+tyiu lyingvo ne estos lya plej yinternacia kaj proksyimyigyita alj popolyoy ,plyi detalye lya yideon myi klyaryigas sube:




KOMPARO DE yINTERNACIAY NUMERALyOY KUN LyA ESPERANTAY




bildo de Ljeonjiid

KOMENCA yINFORMACIO PRyI NOVA GLyOBALyA LyINGVO EeSPE SURBAZE DE ESPERANTO




bildo de Ljeonjiid
Abonrilata enhavo


povigita de