Ensaluto

historio

Mi ne povas silenti

Troviĝas popolo kiu estis mistraktata kaj persekutata pli ol ĉiuj aliaj popoloj. Troviĝas ankaŭ lando kiu estas mistraktata, minacata, malamata kaj pridubata pli ol ĉiuj aliaj landoj.

Mi parolas pri la judoj kaj ilia lando Israelo.

Kiam Israelo defendas sin la tuta mondo reagas. Stratoj kaj urboplacoj pleniĝas de homoj kiuj manifestacias kontraŭ Israelo. Krome la monda amaskomunikilaro raportas detale pri la defendaj agoj de Israelo – plejofte en kritika kaj priduba etoso. La Konsilio de Sekureco kunsidas kaj kondamnas la agojn de Israelo.

Tiel ne okazas kiam iu alia lando sin defendas. Krome neniu alia lando estas tiel minacata kiel Israelo. Ŝajnas ke la mondo opinias ke Israelo ne havas la rajton defendi sin (sed ĉiuj aliaj landoj havas tiun rajton).

Ĉu estas juste? Ĉu estas ĝuste?

Multaj interesiĝas pri la paciĝo de ĉi tiu regiono. Tiuj homoj parolas pri la israela “okupado” de la palestinaj teritorioj, pri la judaj kolonioj kaj pri kiel Israelo turmentas kaj punas la palestinanojn kaj pri kiel Israelo malobservas internaciajn leĝojn.

La aserto ke Israelo turmentus kaj punus palestinanojn ne veras. Tiuj kiuj volas kredi je tio, tiuj kredu, kaj tiuj kiuj ne volas kredi je tio, tiuj ne kredu. La vero estas ke Israelo nek turmentas nek punas la palestinanojn. Tiuj kiuj diras tion, diras tion aŭ pro nescio aŭ pro ke ili malamas Israelon. (Veras ke la ĉiutaga vivo de la palestinanoj estas iagrade limigita de Israelo, sed tio estas pro sekurecaj kialoj – ne pro konscia intenco de Israelo puni aŭ turmenti la palestinanojn. La Palestina “Aŭtoritato” promesis cedi ĉion perforton laŭ la Oslo-interkonsento, sed ili ne plenumis tion. Do la respondeco estas ĉe la Palestina “Aŭtoritato”. Israelo kompreneble ne respondecas pri la daŭra terorado kiu estas celata kontraŭ la israelaj civitanoj. La respondeco de Israelo estas protekti siajn civitanojn kontraŭ teroratakoj – samkiel ĉiuj aliaj landoj farus.)

bildo de Tom Nylund

Israelo, vi havas la rajton ekzisti!

Israelo, vi havas la rajton ekzisti, samkiel ĉiuj aliaj landoj en la mondo! Bedaŭrinde multaj homoj pridubas vian rajton ekzisti, sed tio ne estas ĝuste.

Via vojo ĝis nun ne estis facila, sed mi certas ke vi en ĉiu situacio klopodis la plej bonan. Vi ekde la komenco volis vivi en paco. Vi tamen tiel multajn fojojn estis minacata kaj vi tiel multajn fojojn devis fronti severajn minacojn, sed vi ĉion travivis.

Dum via vojo vi devis fari multajn malfacilajn elektojn, pro kiuj multaj homoj kritikas vin. Sed mi certas ke vi faris ĉion eblan por favori pacon, ĉar paco estas via ununura deziro.

Jen bildoj el via bela lando:

Tiu ĉi afiŝo estas publikigita en tri lokoj samtempe: miajpripensadoj.wordpress.com, Esperanto.com kaj Ipernity.
Listo de ĉiuj artikoloj.

bildo de Tom Nylund

Difino de kontraŭjudismo

Tiu ĉi dokumento estas  traduko de la dokumento “Working Definition of Antisemitism (Difino de kontraŭjudismo)” publikigita de Eŭropa Forumo de Kontraŭjudismo.

La celo de tiu ĉi dokumento estas doni praktikan gvidadon por rekoni incidentojn, kolekti datumojn, subteni la laboron kaj la observadon de la leĝodonado koncerne kontraŭjudismon.

La praktika difino: “Kontraŭjudismo estas certa percepto pri judoj, kiu povas esti esprimita kiel malamo kontraŭ judoj. Retorikaj kaj fizikaj esprimoj estas direktataj kontraŭ judaj aŭ ne-judaj individuoj kaj/aŭ kontraŭ iliaj propraĵoj, kaj kontraŭ institucioj de la judaj komunumo aŭ religiejoj.”

Tiaj esprimoj povas krome esti direktataj kontraŭ la israela ŝtato, perceptata kiel juda kolektivo. La kontraŭjudismo ripete direktas akuzojn kontraŭ la judoj ke ili konspiras por damaĝi la homaron kaj ĝi estas ofte uzata por kulpigi la judojn kiam “okazas malbonaĵoj”. Oni esprimas la kontraŭjudismon per parolo, skribo, per vidaj kaj agaj formoj, kaj utiligas malicajn stereotipojn kaj pretenditajn negativajn karakterotrajtojn.

Konsiderante pli ĝeneralan kuntekston, inter nuntempaj ekzemploj de kontraŭjudismo en la publiko, amaskomunikiloj, lernejoj, laborejoj kaj religia vivo, estas inkluditaj, sed ne limigitaj al tiuj:

bildo de Tom Nylund

Israelo aspiras kaj deziras pacon

Filmeto kun esperantlingva subtekstado. La angalingva originalo troviĝas tie. (Esperantlingvaj subtekstoj fare de mi.)

Tiu ĉi afiŝo estas publikigita en tri lokoj samtempe: miajpripensadoj.wordpress.com, Esperanto.com kaj Ipernity.
Listo de ĉiuj artikoloj.

bildo de Tom Nylund

Israelo kaj la akuzo pri apartismo (apartheid)

Kelkfoje oni klopodas stampi Israelon kiel apartisman ŝtaton (apartheid). Estas senmorale kaj malice prezenti Israelon kiel apartisman ŝtaton. Tamen tio estas tre populare en universitatoj en la okcidentaj landoj.

La apartismo estis totalisma administra sistemo – simila al multaj nuntempaj registaroj de la arabaj landoj – per kiu la blankuloj submetis la nigrulojn. Sub tio estis ideologio kaj trudpenso pri rasa supereco. La pli superaj blankuloj ne povis esti kun la nigruloj, kiujn ili konsideris de pli malalta rango, aŭ eĉ sidi sur la sama benko kun ili. La edukado de la nigruloj estis ankaŭ pli simpla, ĉar oni konsideris ilin malpli inteligentaj ol la blankuloj. La vilaĝoj kaj urboj estis blankaj dumnokte, ĉar oni ĉiujn ”nigrajn” – tiel oni nomis ilin – formovis por la nokto al la barakaj vilaĝoj, kiuj funkciis kiel getoj por la malmultekosta laboristaro de la lando. La nigruloj ne estis rajtigitaj voĉdoni, posedi nomoveblajn posedaĵojn aŭ eĉ moviĝi libere en sia propra lando. La ŝtato utiligis diversajn ilojn, kiel policistaron, armeon kaj juĝistaron por dispartigi la loĝantargrupojn senindulge kaj plene de unu la alia. Temis pri arjeco en nova formo.

Io ekvivalenta tute ne troviĝas en la konflikto inter la palestinanoj kaj Israelo. Ene de la israela ŝtato la araboj kaj la judoj havas komunajn grandmagazenojn, benkojn, hospitalojn, teatrojn kaj multfoje ankaŭ loĝejojn. Ne troviĝas plisimpligitaj arabaj versioj de la edukadplanoj de la lernejoj kaj ĉiuj havas rajton voĉdoni. En la israela Kneset troviĝas arabaj deputitoj, kaj judoj, araboj kaj palestinanoj laboras ofte kune en la konstrulaborlokoj, kompanioj, hoteloj kaj aliloke.

bildo de Tom Nylund

Ĉu la palestinaj araboj havis eblojn fondi propran ŝtaton?

La palestinaj araboj multfoje havis eblojn fondi propran sendependan ŝtaton, sed ili rifuzis la proponojn.

En 1937 la Peel-komisiono proponis dispartigon de la teritorio en unu araba kaj unu juda ŝtato, sed la araboj rifuzis tion.

En jaro 1939 la britoj proponis blankan libron, sed la araboj rifuzis ĝin.

En 1947 UN proponis dispartigon de la teritorio en unu araba kaj unu juda ŝtato. La judoj akceptis tiun ĉi proponon, sed la araboj rifuzis ĝin.

Inter 1948 kaj 1967 Cisjordanio estis regata de Jordanio kaj la Gaza-strio estis regata de Egiptio. Tiam la palestinaj araboj estus povintaj postuli propran ŝtaton, sed tion ne faris.

Post la sestaga milito Israelo volis intertrakti pri paco, sed la arabaj ŝtatoj kunvenis en Ĥartumo, Sudano. Tie ili interkonsentis pri ”3 ne”:
Ne al paco kun Israelo.
Ne al agnosko de Israelo.
Ne al intertraktoj kun Israelo.

Israelo kaj Egiptio sukcesis paciĝi en jaro 1979. En tiu ĉi pacplano estis propono pri palestina memregado en la Gaza-strio kaj Cisjordanio. Neniu palestina reprezentanto atentis tiun.

La Oslo-procezo komenciĝinta en 1993 celis fondiĝon de palestina ŝtato, sed la palestinanoj malobservis siajn promesojn.

En jaro 2000 Jaser Arafat rifuzis la proponon de Bill Clinton pri pluaj intertraktoj kaj fina paco kun Israelo.

Post la israela transmoviĝo el la Gaza-strio la palestinaj araboj havis eblon fondi propran ŝtaton, sed anstataŭ la terororganizaĵo Hamaso perforte ekregis. Post tio miloj da grenadoj kaj raketoj estis pafataj en Israelon.

Tiu ĉi afiŝo estas publikigita en tri lokoj samtempe: miajpripensadoj.wordpress.com, Esperanto.com kaj Ipernity.
Listo de ĉiuj artikoloj.

bildo de Tom Nylund

Lasu la sorton de Irgun fariĝi tiu de Hamas

Kvankam tiu ĉi artikolo aperis antaŭ preskaŭ 10 jaroj, la mesaĝo de ĝi estas aktuala ankoraŭ hodiaŭ. Mi tradukis tiun ĉi artikolon esperanten laŭ permeso de la aŭtoro, ĉar la mesaĝo de ĝi estas tre grava kaj tial la artikolo vere estas leginda. La artikolo estas skribita de Lisa Abramowicz kaj aperis en la sveda reta periodaĵo Svensk Tidskrift numero 6/2001. La svedlingva originalo troviĝas en la retpaĝaro de Svensk Tidskrift. Agrablan legadon al ĉiuj!

La judaj terorgrupoj, kiuj estis aktivaj lige kun la fondado de Israelo, fariĝis malpermesitaj kaj baldaŭ ĉesigis sian agadon. Jaser Arafat kaj aliaj estroj en la araba mondo devus esti lernantaj de la ekzemplo de Ben-Gurion.

Oni diras ke la teroristo de la unua estas la batalanto de libereco de la alia. Post la teroratako la 11-an de septembro la Ĝenerala Asembleo de la Unuiĝintaj Nacioj ne povis interkonsenti pri kiujn organizaĵojn oni konsideru kiel teroristajn. Antaŭ ĉio muzulmanaj landoj ne volis ke organizaĵoj kiel Hamas, Islama Ĝihado aŭ Hizbulaho estu stampitaj kiel teroristaj. Sed kiel estas en la alia flanko de la Mezorienta konflikto? Sendube troviĝis judaj teroristoj. Eble la israela historio povus instrui al ni multe pri kiel oni povas bridi la terorismon.

Parto de la hodiaŭaj maldekstraj debatantoj, sed ankaŭ serioza politiksciencisto kiel Sune Persson, opinias ke juda terorismo kontribuis al la fondado de Israelo en 1948 kaj ke la araboj lernis de tiuj judaj teroristoj. Tiajn asertojn oni kutimas utiligi por pravigi aŭ defendi la uzadon de teroro en la hodiaŭa Mezoriento. Tial povas esti de certa intereso ekzameni la judajn terorgrupojn aŭ neregulajn fortojn, kiuj ekzistis antaŭ la fondado de Israelo kaj kiuj estis senarmigitaj samtempe kiam la regula armeo de Israelo spertis longan kaj sangan militon kun siaj arabaj najbaroj kaj najbarŝtatoj.

Irgun

bildo de Tom Nylund

Historiaj priskriboj de la palestina teritorio

Por havigi sciojn pri okazaĵoj kaj cirkonstancoj antaŭ nia tempo ni devas konsulti historiajn priskribojn. Tiel ni informiĝas pri ekz. la iama Romio. La plejmulto de ni ne pridubas la ekziston de la Romio, sed kredas ke iam fakte ekzistis tiu regno. Ni ankaŭ normale ne pridubas la historiajn priskribojn kiuj donis al ni la informojn pri Romio.

Same ni devas konsulti historiajn priskribojn pri la teritorio kie Israelo hodiaŭ situas por pli bone kompreni la nuntempajn okazaĵojn kaj cirkonstancojn en tiu regiono. Dum la historio turistoj dokumentis siajn observojn vojaĝante tie:

bildo de Tom Nylund

Internacia Tago de la Muzeoj ĉe nia muzeo

La venontan semajnfinon la Esperanto-muzeo de Subirats (Katalunio) kuncelebros la Internacian Tagon de la Muzeoj. Vizitantoj ŝparos la enirpagon se ili anoncos sin en Esperanto per la frazo Esperanto, la lingvo de la paco. Kiel novaĵo la muzeo disponigos ankaŭ specifan librovendon al interesiĝantoj.

Bv. viziti nian blogon: www.karulo.wordpress.com

 

bildo de Karulo
Abonrilata enhavo


povigita de