Ensaluto

homo

Kiel sekso interrilatas kun genro en la hispana?

Grandegaj multekostaj esploroj ne necesas por sciencaj novaĵoj. Simplaj eksperimentoj ankaŭ alportas rezultojn, interesajn por vasta publiko. Nova studaĵo de psikologoj kaj lingvistoj el la Universitato de Kansaso pruvas tion.
Ili esploris interrilatojn inter gramatika genro de dirata vorto kaj sekso de parolanto en la hispana lingvo. Ĝi havas du genrojn, masklan kaj inan. Plejparte vortoj de maskla genro havas finaĵon "-o", kaj vortoj de la ina - finaĵon "-a". Estas kelkaj esceptoj el la regulo, sed esploristoj uzis neniun el ili.

Dudek denaskaj hispanparolantoj partoprenis en la eksperimento.
Ili aŭdadis reproduktadojn de hispanaj vortoj, diritaj per viroj kaj virinoj. En la unua parto de la eksperimento ili devis rekoni sekson de parolanto (Ĉu viro aŭ virino diris la vorton?), en la dua - genron de vorto (Ĉu ĝi estas maskla aŭ ina?). 160 vortoj estis uzataj en ĉiu parto: 80 kongruaj en sekso kaj genro (40 masklaj, diritaj per viro kaj 40 inaj, diritaj per virino) kaj 80 malkongruaj (40 masklaj, diritaj per virino kaj 40 inaj, diritaj per viro). Por respondi partoprenantoj prenis klavojn kun simbolo de sekso (bildoj, similaj al la necesejaj) aŭ de genro (kun hispanlingvaj difinaj artikoloj - maskla "el" kaj ina "la"). Komputilo registris tempon de respondo kaj respondon mem.

bildo de polenadisto

Pri la rasismo...

- Testudo: Mi hodiaŭ sekvis intervjuiston, kiu trairis la urbojn por demandi: "Ĉu viaopinie ekzistas rasismo en tiu ĉi lando?".
- Akilo: Ĉu vere? Kaj kiaj estis la respondoj?
- Testudo: Tre interesa afero, ĉar la respondoj estis preskaŭ duone "jes" kaj duone "ne".
- Akilo: Ĉiam estas stranga pensi pri la fakto, ke en la sama lando, eble en la sama urbo, estas personoj, kiuj vivas la saman temon tiel malsimile. La personoj estis duigitaj!
- Testudo: Ja! Tute malsimilaj respondoj en la sama urbo kaj de la sama klaso da personoj estas ĉiam stranga al mi.
- Akilo: Certe. Ĉu la respondoj estis tiel unuvortaj? Aŭ la respondantoj povis argumenti?
- Testudo: Ili havis la eblon je argumentado, sed malmultaj uzis ĝin. La plejparto tuj foriris post rapida respondo per "jes" aŭ "ne".
- Akilo: Kaj tiuj, kiuj restis paroli, kion diris?
- Testudo: Ili asertis, ke ne estis vera rasismo, sed nur kunvivadaj problemoj, kiuj bedaŭrinde ŝajnigas multajn personojn rasistoj.
- Akilo: Ĉu ili celis la kutimajn problemojn, kiuj estiĝas kiam du malsimilaj kulturoj renkontiĝas?
- Testudo: Ja. Tre praktikaj problemoj, kiuj poste iĝas plej grandaj problemoj rilate al la nespecifa fremdulo.
- Akilo: Mi komprenas: mia vendejo estis ruinigita dufoje de personoj de la lando X kaj mi nun vivas malbone ĉiufoje mi estas fronte al X-landanoj, ĉu ne?
- Testudo: Jes. Sed teorie estas tute malĝusta konduto akuzi ĉiun X-landanon pro la krimoj de malmultaj el ili; praktike oni povas kompreni, kiom vendisto perdas kiam ili estas ŝtelita kaj do, rapide kaj defendeme, akuzas ĉiun. La ekkunvivo de du kulturoj estas tre malfacila afero.
- Akilo: Kiel ne?
- Testudo: Tamen, kiam mi rigardis la intervjuojn, mi ĉiam pensis: "kion la intervjuatoj komprenis de la vorto rasismo?"
- Akilo: Kion vi celas?

bildo de Sandro Pollastrini

Ĉiu homo estas eta, nelongviva kaj svarmoplena planedo...


Kiel ĉiam ne gravas la grandecoj, se ili ne estas komparitaj al io ajn. Do, hodiaŭ mi okupiĝis pri komparado inter la homoj kaj iliaj bakterioj. Jen kelka dateno pri la bakterioj:

- Grandeco: 0.5 – 5 mikrometroj;

- Vivdaŭro: 15 minutoj

- Rapideco: 10 – 100 korpo-longoj sekunde (1-mikrometra bakterioj povas vojaĝi almenaŭ 10-mikrometrojn sekunde)

Se homo vivas 80-90 jarojn, kompare kun la 15 minutoj de la bakterio, ĝia vivdaŭro ŝajnus al bakterio preskaŭ tri-milionoble sia vivo (se bakterio vivus kiel homo, 80-90 jaroj, la responda homa vivdaŭro estus preskaŭ 250 milionoj da jaroj).

Kaj, la raporto inter la grandeco homo/bakterio egalas preskaŭ 1.5 milionoj. Do, la grandeco de homo ŝajnos al bakterio duoble la distanco inter Luno kaj Tero ĉe apogeo (preskaŭ la raporto luna radio/homo).

Pri la homaj bakterioj:

- de 500 al 1000 diversaj specioj nur en nia intesto;

- la bakterioj en homa korpo estas dekoble pli multenombraj ol la homaj ĉeloj (10mil miliardoj kompare kun la mil miliardoj da homaj ĉeloj).

Ĉiu homa korpo havas bakterian populacion, kies nombro estas 10miloble la homa populacio sur la Tero.

Resume, la homa korpo estas speco de planedo, kies...

- aĝo atingas 250 milionojn da jaroj,

- grandeco estas iomete pli malgranda ol la Luno,

- populacio estas 10miloble tiu de la Tero.

Do, mi povas konkludi, ke ĉiu homo estas eta, nelongviva kaj svarmoplena planedo.

bildo de Sandro Pollastrini
Abonrilata enhavo


povigita de