Ensaluto

Notoj pri la historio de Brazilo

bildo de Dorneles

Antaŭ 11.500 jaroj

Tiuepoke vivis Luzia, la plej antikva homa fosilio eltrovita en Brazilo.

1.000 a.K.

Devenintaj el Mez-Ameriko, la tupioj alvenas al la nuntempa brazila teritorio. Mortigado aŭ asimiliĝo de la popoloj jam ekzistantaj.

400 p.K

Disvolviĝo en Amazonio, en la insulo de Maraĵoo, la civilizo de la maraĵoaraoj, kiu elstariĝis pri la produktado de ceramikaj manartaĵoj. Ili malaperis ĉ. 1300.

1500

La portugala naviganto Pedro Álvares Cabral 'eltrovis' Brazilon. Fakte ne temis pri vera eltrovo ĉar Portugalio jam estis sciiĝinta pri ekzisto de teroj okcidente, en la suda hemisfero.

1532

Fondita la unua vilaĝo en la portugala kolonio: São Vicente, situata en la nuntempa ŝtato San-Paŭlio.

1534

Kreo de la t.n. Heredaj Kapitanioj, pere de kiuj la teritorio estis dividita en terzonoj administritaj kaj ekspluatitaj de portugalaj nobeluloj. Malmultaj prosperis.

1548

Kreo de la Ĝenerala Registaro.

1549

Fondo de Salvadoro, la unua ĉefurbo de la kolonio. Alveno de la jezuitoj por katekizi la indianojn kaj eduki la kolonojn.

1567

La francoj estis elpelitaj el la regiono de la Golfeto de Gvanabaro, en kiu du jaroj antaŭe estis fondita Rio-de-Ĵanejro far la portugaloj.

1568

Oficialigo de la sklaviga reĝimo en kiu afrikanoj estis perforte alportitaj el sia kontinento.

1612

En la Nordoriento, invado de la francoj kaj setlado de kolonoj tiulandaj, kiu fondis San-Luison, la nuntempa ĉefurbo de la ŝtato Maranjano. Ili estis elpelitaj post tri jaroj de la portugaloj.

1630-1654

La nederlandanoj okupaciis parton de la brazila Nordoriento, kiu disvolviĝis ekonomie kaj kulture.

1763

Rio-de-Ĵanejro fariĝis la ĉefurbo de la kolonio pro neceso de iu administra centro pli proksima ĉu al la regiono de minekspluatado ĉu al la suda regiono, en disputado kun Hispanio.

1785

Portugalio prohibis ian ajn tipon de industrio en Brazilo.

1789

Ribelo konata kiel Inconfidência Mineira (Minasa Mallojaleco) kontraŭ la pagado de malfruiĝintaj impostoj pere de aŭro. Intenco pri sendependiĝo de la regiono (sudorienta). Tiradentes, la ĉefa gvidanto, estis pendigita. Li estas konata kiel la Martiro de la Sendependeco.

1808

La portugala reĝa familio, kune kun 12 mil homoj ĉefe kortumanoj, translokiĝis al Rio-de-Ĵanejro, fuĝinta de la milittrupoj de Napoleono (vidu specifan blogeron pri la evento). Kreo de Unuiĝinta Regno de Portugalio, Brazilo kaj Algarvo.

1822

Dom Pedro la 1-a, filo de Dom João la 6-a, reĝo de Portugalio, proklamis la sendependecon de Brazilo, kun la titolo de imperiestro. Brazilo estis la nura lando en Ameriko kiu ne fariĝis respubliko tuj post la sendependiĝo... (Daŭrigota)

 

Bv. vidi:

http://vortoj-en-esperanto.blogspot.com/

Far ĉilia E-isto Hector Campos, el Curico, Ĉilio.

 

 

 


1831

 

Dom Pedro la 1a, imperiestro de Brazilo, devis abdiki al la  brazila trono por surtroniĝi kiel reĝo en Portugalio (tie Dom Pedro la 4-a). Sekviĝis la periodo de kvar regentecoj ĝis la majoritato de Dom Pedro la 2a. Periodo de diversaj regionaj revolucioj pro malkontentiĝo pri la centra regado.

1841

Dom Pedro la 2a, filo de Dom Pedro la 1a, entroniĝis kiel dua imperiestro de Brazilo.

1864-1870

Milito de Paragvajo (en Paragvajo nomata Milito de Brazilo...). Brazilo, Argentino kaj Urugvajo formis aliancon por militi kontraŭ tiu centra sudamerika lando. Post la kulisoj, fakte la milito favoris al la ekonomiaj interesoj de Anglio, kiu volis detrui la paragvajan konkuremon al siaj produktoj. Preskaŭ unu triono de la adolta enloĝantaro de Paragvajo pereis precipe viroj.

1888

Princino Isabel, anstataŭinte sian patron Dom Pedro la 2a dum vojago lia al Eŭropo, sankciis leĝon kiu finis la sklavreĝimon en la lando. Brazilo estis la lasta amerika lando kiu faris tion.

1889

Proklamita la Respubliko. Dom Pedro la 2a kaj lia familio ekziliĝis en Eŭropo.

1930

Revolucio de 1930. Getúlio Vargas starigis diktaturon kiu daŭris ĝis 1945. Periodo de ekindustriiĝo de la lando, aprobado de diversaj leĝoj favoraj al la laborista klaso. Cenzuro kaj perdo de individuaj rajtoj.

1942

Dua Mondmilito. Brazilo eniris en la militon kontraŭ Germanio kaj Italio. 25 mil brazilaj soldatoj partoprenis en la eŭropaj batalkampoj.

1945

Rezigno de Getúlio Vargas.

1954

Memmortigo de Getúlio Vargas pro politikaj premoj post demokratia elektiĝo (1950) por dua mandatperiodo.

1960

Inaŭguro de Braziljo, la nova brazila ĉefurbo, far Prezidento Juscelino Kubitschek.

1964-1985

Militista puĉo sekvata de diktatura reĝimo.

1984

Kampanjo de Diretas Já!  - Rektajn (Balotojn) Nun! - al la prezidenteco. Granda popola mobilizado surstrate en la tuta lando. La militista reĝimo agoniis.

1985

Fino de la militista diktaturo. Tancredo Neves estis nerekte elektita kiel nova prezidento sed mortis antaŭ ol la enposteniĝo. Lia vicprezidento José Sarney enposteniĝis.

1989

Unua rekta balotado al la prezidenteco post la diktaturo. Fernando Collor de Mello estis elektita.

1992

Eksigo (impeachment) de Collor de Mello pro korupteco.

1994

La t. n. Plano Real, dum la regado de Fernando Henrique Cardoso, kreis novan mon-unuon kaj sukcesis ekonomian stabiligon. Periodo de granda privatigado de ŝtataj entreprenoj.

2002

La eksa sindikatisto Luiz Inácio Lula da Silva estis elektita unuafoje kiel prezidento. Subteno de la antaŭa ekonomia politiko sed kun plifortigo de socialaj asistprogramoj. Sekviĝis ĝis la momento (Lula en dua mandato) periodo de ekonomia disvolviĝo de la lando kaj politika agado favora al pli granda integriĝo inter la sudamerikaj landoj.

Fonto: Almanaque Abril 2008

 


 


( 9 artikoloj )
Grupoj:


povigita de