Nesanktaj sanktuloj kaj aliaj rakontoj

“Venkas tiu kiu ofensivas”-diradis la patro Alipij kaj li mem ĝuste sekvis tiun eldiron. Tiam, ĉiutage batalante por la monaĥejo, la monaĥejestro rekonstruis la fortegajn fortresajn murojn, restaŭrigis la forlasitajn kirkojn, sendifekte malkovris la antikvajn freskojn, bonordigis la fratarajn kaj monaĥejestran konstruaĵojn.
Li mem estis pentristo kaj li savis kontraŭ forvendo fremdlanden pentraĵojn de rusaj ikonpentristoj, en lia propra grandega kolekcio troviĝis pentraĵoj de Levitan kaj Polenov. Antaŭ sia morto li senpage fordonis la pentraĵojn en la Rusa muzeo. Kaj li plantis en la monaĥejo tiom belaspektajn ĝardenojn kaj florejojn ke la monaĥejo iĝis unu el la plej belaspektaj lokoj de Ruslando. Por homo kiu unuafoje vizitis la monaĥejon sengrave kiu li estis-pilgrimanto aŭ ekskursanto-la monaĥejo aspektis kiel mirinda mondo ĉirkaŭigita per griza soveta realeco. Sed la ĉefa afero de la patro Alipij estis restarigo en la monaĥejo de la starceco.
Starceco-estas mirinda apero kiu mirindas ankaŭ pro tio ke ĝi ne lokiĝas en iu konkreta monaĥejo. Ĝi vojaĝas laŭ la tero neatendite aperiĝante jen en unu monaĥejo, jen en la alia. Kaj en la mezo de la 20-a centjaro ĝi trovis hejmon por si en la Pskova Peĉera monaĥejo. La patro Alipij komprenis tion kaj kiel la plej altvaloran trezoron li konservadis kaj plimultigadis la starcecon en sia monaĥejo. Li pene akiris permeson por translokiĝo en la monaĥejo el Finlando de la grandaj Valaamaj starcoj. Li akceptis en la monaĥejon la malfavoratan pastromonaĥon patron Ioann-on (Krest’jankin) post ekziloj kaj malliberejoj-la patron Ioann-on kaŝe alveturigis en la monaĥejo episkopo Pitirim. La patro Alipij ekceptis en la monaĥejo la patron Adrian-on el la Troice Sergieva monaĥejo kiu estis igita forlasi ĝin. Dum estrado de la patro Alipij elkrskis la tuta generacio de la starco-spiritaj patroj pri kelkaj el ili estas rakontate en ĉi tiu libro. Tiam krei kaj konservi ĉi tion estis la vera heroaĵo.

Jen kelkaj kronikoj de tiuj jam antaŭ dlongaj bataloj.
Iafoje je vintra vespero en la kabineto de la patro Alipij eniris kelkaj homoj vestitaj je civilaj vestoj kaj enmanigis al li oficialan dekreton-“La Pskova Peĉera monaĥejo estas deklarita kiel fermita.” La monaĥejestro devis sciigi pri tio la frataron. Traleginte la dokumenton patro Alipij dum ĉeesto de postenuloj ĵetis ĝin en varmege brulanta kameno. Al la konsternitaj postenuloj li trankvile klarigis-“Mi volonte martirmortos sd ne fermos la monaĥejon.”
Intralie la bruligita dokumento stis la dekreto de la ŝtata registaro kaj ĝi havis subskribon de la ŝtŝtestro Hruŝĉev. Ĉi tiun historion priskribis ŝia atestanto-fidela disĉiplo de la Granda Monaĥejestro arkimandrito Nafanail.
Mi mem ne vidis la patron Alipij-on vivantan. Sed rakonti pri la Pskova Peĉera monaĥejo sen mencio pri li estas neeble.
Mi estas feliĉa ĉar mi trovis multajn monaĥojn kiuj vivis dum estrado de la Granda Monaĥejestro. Kaj ankaŭ mi trovis famajn pentristojn, sciencistojn, skribistojn, restaŭristojn el Moskvo, Leningrado, Rigo kiuj kunveniĝadis dum tiaj jaroj en lia gastama domo. Por ili li por ĉiam lasiĝis kiel ekzemplo de kuraĝa spirita monaĥo-batalanto, idealo de postulema kaj amanta patro.
Spite al pragmateco kaj speciale substrekitan emon por mondaj aferoj de la patro Alipij, lia praktika lerteco, bonega kaj eĉ drasta spriteco, surpriza inĝenieco multaj liaj samtempuloj (inkluzive monaĥoj de ege alta fervora vivo) opiniis ke li estas simila al sanktuloj.
Arkimandrito Serafim, posedanta en la monaĥejo la senkondiĉan aŭtoritaton, jam post morto de la patro Alipij sincere miris kiam iuj monaĥoj revis pri pilgrimado al lokoj de gloraĵoj de grandaj sanktuloj. “Kial oni devas veturi malproksimen?”-li miradis-“Iru en kavernoj, tie troviĝas sanktrestaĵo de la patro Alipij.”
Al Dio ne plaĉas timuloj. Ĉi tiun spiritan leĝon iafoje malkovris al mi patro Rafail. Kaj lin, siavice, sciigis pri tio patro Alipij. Dum iu el siaj predikoj li diris-“Mi estis atestanto kiel iun dum milito timante morton pro malsato prenadis dorsosakojn plenajn de pano por ke plilongigi siajn vivojn anstataŭ ol batali kontraŭ la malamikoj. Kaj tiuj homoj pereadis kune kun sia pano kaj ne vidis multajn tagojn. Kaj tiuj kiuj demetis siajn uniformajn ĉemizojn kaj batalis malamikojn lasiĝis vivaj.”
Kiam oni alvenis por ke forpreni ŝlosilojn de kavernaj ŝlosiloj la patro Alipij ordonis al sia ĉelano-“Patro Kornilij, alportu hakilon, ni estos dehakantaj la kapojn!” La ŝtatfunkciuloj forkuris verŝajne pnsante-“ Kiu scias kiajn pensojn troviĝas en la kapoj de tiuj “fanatikuloj kaj obskurantoj?””
Kaj la patro Alipij sciis ke li donas tiajn ordonojn ne vane. Iafoje kiam oni vicfoje aliris por ke fermi la monaĥejon la patro Alipij sentime deklaris-“La duono de mia frataro estas eksaj militistoj. Rigardu la monaĥejon-kia bona pozicio! Tankoj ne kapablas alproksimiĝi. Vi povos venki nin nur el ĉielo.

La Granda Monaĥejestro
Rakontante pri si la granda monaĥejestro de la Pskova-Peĉera monaĥejo patro Alipij plenvoĉe deklaris-“Mi estas la soveta arkimandrito!” Kaj volonte konfirmadis la deklaritajn vortojn per vorto kaj ago.
En la komenco de la 1960-j jaroj serĉante pretekstojn fermi la monaĥejon en la monaĥejo alveturis membroj de la provinca komisiono. Paŝante laŭ la monaĥejo ili ekvidis pilgrimantojn kiuj laboris en florbedoj kaj legombedoj.
“Je kiu pravo ĉi tiuj homoj laboras ĉi tie?”-ili tuje demandis la patron Alipij-on. “La popolo-mastro laboras sur sia tero!”-respondis la soveta arkimandrito. Neniuj aliaj demandoj sekvis.
Alifoje el Pskovo kun la samaj celoj estis sendita la alia, ĉifoje jam financa, komisiono de la popola kontrolo. La patro Alipij demandis la alveturintojn kiu rajtigis ilin. “Ni estas la reprezentantoj de la financa organizaĵo kiu…”-komencis rspondi la alvenintoj. La patro Alipij interrompis ilin- “Mi havas nur unusolan estron-la Pskovan episkopon Ioann-on. Iru al li por la permeso. Sen lia permeso mi ne permesos ke vi vidu la financajn dokumentojn!”
La alvenintaj kontrolistoj foriris kaj post kelkaj horoj al patro Alipij telefonis la episkopo Ioann kaj per pardonpeta voĉo petis ke li allasu la kontrolistojn al la dokumentoj.

Unufoje la patro Gavriil veturis en la Peĉeri. Onidire je lia diservo aliris multe da homoj. Kiel kutime ĉiuj pasintaj ofendoj estis forgesitaj. Iuj monaĥoj kaj paroĥanoj ploris alirante al la patro por beno kiu mem estis kortuŝita. Li plu ne alveturis en la Peĉeri.
En nia Sretenskij monaĥejo komencis gastumi pastroj el la Blagoveŝĉenska eparkio. Iafoje mi ne kapablis sin teni kaj demandis unu el ili kia estas ilia ĉefepiskopo? Ĉu bonkora aŭ minaca? La pastro respondis- “Li estas bonkora. Sed tiom minaca…” Poste sekvis rakontoj el kiuj mi konkludis ke la karaktero vere ne povas esti elkuracita.
Post multe da jaroj mi akompanis la Patriarkon Kirill-on dum lia veturo al la Malproksima Oriento. En urbo Juĵnosaĥalinsk je la diservo de la patriarko alveturis ankaŭ la patro Gavriil. Li jam estis sepdekjaraĝa. Kiam mi estis en la Peĉera monaĥejo li estis iom pli ol kvardekjaraĝa. Post la patriarkaj diservoj kaj oficialaj renkontiĝoj nu kunveniĝis je malgranda kompanio. Ĉeestis kelkaj pastroj kaj unu juna episkopo. Ĉeestis ankaŭ la patro Gavriil.
La etoso ĉe la tablo iĝis varma kaj frata. Rememorante la pasinton mi aŭdacis demandi lin pri tio kiel li vivis kiam li estis malpermesita servi kiel pastro. Ĉiuj, inkluzive la junan episkopon, kun intereso atendis kion rakontos la patro Gavriil. Ĉiu ja komprenas ke la vivo malfacilas kaj je ĉiu povas okazi diversaj aferoj, bonaj kaj malbonaj. Laŭ proverbo neniu povas diri ke li ne iĝos malriĉa aŭ ne okaziĝos en malliberejo. La patro Gavriil ne evitis respondon kaj rakontis ĉion en simpla kej vera maniero.
Post la decido de la Sinodo pri lia malpermeso li revenis Habarovsk. Dum kelkaj monatoj lia mono elĉerpiĝis kaj li decidis aranĝi sin en sia eksa eparkio kiel sakristiano aŭ gardisto. Sed la nova eparkia episkopo malpermesis ke la pastroj dungu la eksan episkopon por laboro kaj eĉ malpermesis ke oni enlasu lin en altarejoj. Dum ĉiuj jaroj de la malpermeso la patro Gavriil alproksimiĝadis la Sanktan Komunion same kiel liaj paroĥanoj stariĝante en la atendovicon al la Kaliko. Faldinte krucmaniere la brakojn lid iris al la pastro sian nomon- “episkopo Gavriil” kaj prenis la Sanktan Komunion. Dum tiuj jaroj por li estis tre gravaj amo kaj subtno de liaj paroĥanoj, kaj ankaŭ leteroj kiujn li ricevadis de tiuj kiuj konis lin antaŭe kaj, antaŭ ol ĉio, de la arkimandrito Ioann (Krest’jankin).
La laboron li trovis ankaŭ ĉe siaj eksaj paroĥanoj-de printempo ĝis la malfrua aŭtuno li sarkis kaj gardis iliajn legomĝardenojn troviĝantajn sur iu insulo en rivero Amur, proksime al Habarovsk.Kaj vintre li vivis je mono lukrita dum somero.

Mi prenadis ĝin en la Peĉeri porke surfilmigi neeviteble forirantan en la pasinto vivon de la monaĥejo kaj nepre la starcojn. Post multaj da jaroj el filmitaj tiam materialoj stis farita filmo pri la Pskova-Peĉera monaĥejo.
Sed iafoje (ĉu iu aludis al la monaĥejestro aŭ li mem elpensis tion) la arkimandrito Gavriil decidis ke mi, laŭ ordono de la patriarko, elserĉadas difektojn de ĉiuj specoj en la monaĥejo kaj donadas la filmigitan materialon al la patriarko. Por mi estis ege ofendiĝe aŭdi pri tio kaj spite al ĉiuj miaj penoj konvinki la monaĥejestron ke nenion tian mi faradas miaj alveturoj en la monaĥejo poiome iĝis grava problemo eĉ se mi nur volis viziti patron Ioann-on. Tiam mi rememoris ĉiujn rakontojn pri kruela karaktero de la monaĥejestro kaj plendojn pri lia suspektemo.
Miaj ofendoj kaj malbonaj pensoj ne kontribuis al aranĝado de niaj rilatoj. Post nelonge li estis igita episkopo je Malproksima Oriento sed tio nenion ŝanĝis. Niaj rilataj tiom malboniĝis ke ni apenaŭ salutis unu la alian renkontiĝante je diservoj en Moskvo kaj tion mi rememoradas kun honto. Kiu estis mi kaj kiu estis li-la episkopo de la Krista Eklezio?
Tri jaroj pasis. Mi senprobleme alveturadis la monaĥejon je aliaj monaĥejestroj.
Kaj en la vivo de episkopo Gavriil okazis ŝanĝoj. Pastroj de la Malproksima Oriento estis tute ne tiaj kiel estis pastrode la Peĉeri. Pri senkondiĉa obeado al kiu alkutimiĝis patro Gavriil oni ne povis paroli certe. Kaj finfine iafoje en kirko unu pastro iniciatis sufiĉe akralangan disputon kun patro Gavriil. Laŭ sia kutimo patro Gavriil severe ĉesigis lin. En la Peĉeri tio estis kutima afero. Sed ĉi tie la pastro furioziĝis kaj kun insultemaj vortoj preninte unu diservan aĵon-akran lanceton-li atakis sian episkopon. Oni devas koni la patron Gavriil-on: li, kiel mi imagas, estis ege surprizigita sed ne ektimis. Kaptinte kolumon de la aroga pastro li eltrenis lin el la kirko kaj ĵetis lin malsupren laŭ la ŝtuparo.
La pastro skribis plendon je la patriarkejo kaj eĉ iris al sekularaj aŭtoritatoj. Denove estis okazigita patriarkeja juĝa komisiono kaj ĉifoje ĝia rezulto estis severa juĝa verdikto. La patro Gavriil estis senpostenigita kaj oni malpermesis al li servi kiel pastro dum 3 jaroj.

Nia kunparolanto iomete silentis kaj daŭrigis- «Tiele pere de nekomprenata por la sekulara mondo humiliĝo kaj nur pere de ĝi kristano alproksimiĝas al unu el du la plej grandaj malkovroj de sia vivo. La unua el tiuj malkovroj estas ekscii la veron pri si mem, ekvidi sin tian kia si estas en la realeco. Konatiĝi kun si. Kaj ĉi tiu konatiĝo estas tre grava. Multe da homoj travivadas siajn vivojn ne eksciinte sin. Ni ja havas bildigojn kaj fantaziojn pri si mem depende de nia vanteco, honoramo, ofendoj kaj ambicioj. Sed la vero, sendepende de tio kiom maldolĉa ĝi estas, malkovras, ke ni estas «malfeliĉaj, mizeraj, blindaj kaj nudaj...» Ĉu vi memoras ĉi tiujn vortojn el la Apokalipso? Tio malkovriĝas nur pere de evangelia kaj absolute honesta rigardo al si mem. Se vi volas tio ja estas la vera humiliĝo. Ĝi ne fihumiligas homon. Male-tiuj kiuj eltenas ĉi tiun elprovon pere de ĉi tiu terura vero iĝas sanktuloj, antaŭvidemuloj, profetoj kaj miraklofarantoj kiujn vi tiom admiras.»

Se diri ĝenerale la patro monaĥejestro bonege komprenadis kion bezonas liaj monaĥoj. Kaj ili bezonis nur pliigon de la Kredo kaj humiliĝo. En antikvaj libroj estas priskribataj nemalmultaj historioj pri tio kiel monaĥejestroj donis eĉ al la perfektaj monaĥoj pretekstojn por humiliĝo kaj malkolero.
Iafoje somere mi deĵoris je la Ekdormiĝa placo. Je tia tempo, kiel kutime, la monaĥejestro eliris el sia domo por ke ĉirkaŭiri la monaĥejon. Al li alproksimiĝis iu nekonata je mi fortstatura junulo. Mi ekaŭdis ke li petas ke oni enmonaĥejigu li. «Ĉu vi pretas plenumi la ordonojn?»-strikte demandis lin la monaĥejestro. «Certe, patro, ĉiujn!»-respondis la junulo. «Ĉu vere ĉiujn?»- interesiĝis la monaĥejestro. «Jes, ĉiujn!»-fervore raportis la junulo.
Tiam trans la Ekdormiĝa placo pene iris maljuna monaĥo patro M. «Nu, se vi vere pretas plenumi ĉiujn ordonojn tiam alproksimiĝu al tiu avo kaj piedbatu lian postaĵon tiel ke li flugu laŭeble malproksime!»-ordonis la monaĥejestro.
Tuje la junulo alkuris al la patro M kaj tiom forte piedbatis lian postaĵon ke li forflugis je la distanco de kelkaj paŝoj. Sed tuje leviĝis kaj ĵetiĝis vizaĝaltere antaŭ la junulo. «Pardonu min pekulon! Filo, pardonu min!»-preskaŭ plorante diradis la maljuna monaĥo verŝajne opinante ke li per io kolerigis la junulon. «Vi atendu!»-la junulo flirtis sian brakon. Kaj denove li stariĝis antaŭ la monaĥejestro atendante la aliajn ordonojn.
La patro monaĥejestro kun sincera miro esplorrigardis la junulon de la piedoj ĝis la kapo. «Nu...»-diris li- «Nu, ulo, vi estas tia malsaĝulo...» Dirante tion li eligis el la poŝo dudek kvin rublojn kaj donis ilin al la junulo. «Prenu kaj aĉetu bileton kaj veturu hejmen.»
Kaj la patro M, kliniĝinte al la monaĥejestro, denove pene kaj lamante iris sian vojon.

Ĝi kapablis enhavigi duonsitelon de brulantaj karboj. Uzis la incensilon nur la monaĥejestro mem. Kaj ĝi estis tiom malfacila pro sia fero, oro kaj ŝtonoj ke nur la fortega patro Gavriil kapablis ĝin uzi. Kvankam de tempo al tempo havante specialan agordon la patro Gavriil dum tutnokta diservo vokis, ekzemple, patron Ioann-on- «Patro arkimandrito! Faru la incensadon!» Patro Ioann, kiu tre malfacile kapablis levi la incensilon) humile kliniĝis, prenis ĉi tiun teruran incensilon kaj komencis incensadi. Sed baldaŭ li tiom laciĝis ke almenaŭ kapablis fini la incensadon tenante la incensilon per du manoj.
La patron monaĥejestron tio ege ĝojigis. Kiam oni provis kunsenti al la patro Ioann li kun miro diris- «Kial vi tiom indigniĝas? Kiu devas min humiligi se ne la patro monaĥejestro?»
Sed ni revenu al la Leningrada gasto. Ekvidinte la mirindan incensilon li tuje ekdeziris uzi ĝin. La sakristianoj kun timo eksplikis ke per ĉi tiuj incencilo povas agi nur la monaĥejestro mem. La gasto ridis je «tiuj malsaĝaj provincanoj» kaj decideme ordonis ke oni donu al li nepre ĉi tiun incensilon. La novicoj-sakristianoj, por kiuj la finlerninto de spirita akademio estis preskaŭ kiel loĝanto de la Ĉiela Regno, cedis.
Kaj Jen la Leningrada diakono aperis antaŭ la patro monaĥejestro en la altarejo leviĝante la altvaloran incensilon plenan de bonodoraĵoj kaj brulantaj karboj. Kaj solene prononcis la devigan frazon- «Mastro, benu la incensilon!»
La monaĥejestro kutime komencis levi la manon kaj...senmoviĝis! Li ĝuste ne kredis al siaj okuloj! Konsciinte ke lian amatan incensilon aŭdacis preni iu Leningrada diakoaĉo la patro Gavriil per teruriga flustro demandis- «Kio ĝin donis al vi?» La diakono senmoviĝis kun leviĝinta incensilo, sed lia brako komencis tiom skuiĝi ke en la tuta altarejo eksonis la minaca sonoro de la altvaloraj ĉenoj de la incensilo. «Ĵetu lin tuje»-ordonis la monaĥejestro. La diakono tute rigidiĝis pro teruro. «Ĵetu!»-denove ordonis la monaĥejestro. Sur la planko de la altarejo estis sternitaj vilaj tapiŝoj. En la incensilo brulis duonsitelo de karboj. La diakono enfalis la antaŭsvenan staton. Estis evidenta ke ĉi tion oni ne instruas en la spirita akademio. Patro Gavriil, ne flanketirante la rigardon for de la diakono per fingrogesto vokis maljunan diakononmonaĥon Antonij-on kaj kurte komandis al li- «Forprenu de li la incensilon!» Antonij elkaptis la incensilon el la manoj de la Leningrada diakono. «Ĵetu ĝin!»-ordonis la monaĥejestro. Ne hezitante eĉ sekundon Antonij malkunpremis la fingrojn kaj la incensilo kun malĝoja sonoro falegis sur la tapiŝon. La brulantaj karboj tuje disŝitiĝis kaj la tapiŝo ekbruliĝis. La starantaj ĉirkaŭ homoj ĵetiĝis per propraj manoj estingi la fajron surgenue rampante ĉirkaŭ la piedoj de la monaĥejestro. Kaj li, starante en fumo kaj fajro, de alto solene spektadis la okazintaĵon. «Jen kiel oni devas plenumi la obeadon»-konkludis la monaĥejestro. Kaj turninte sin al la Leningrada diakono li kurte diris- «Kaj vi iru for el la altarejo!»
«Kaj kia estas la senco?»-oni povas demandi min- «Ĉu tio ne estas la ekzemplo de obskurantismo kaj despoteco? Ĉu pri tia obeado skribis la sanktaj patroj?» Kaj mi ne kapablas obĵeti... Krom tio keni, monaĥoj, vere estas «ne normalaj» homoj se akceptas tiajn aferojn kiel normalajn.

Kiam mi estis lernanta la specialecon de tio kiel oni devas prizorgi bovinojn kaj bovidojn kaj kiam mi estis pliboniganta mian kapablon de formeto de sterko min vokis unu estrarulo kaj sciigis ke komence de morgaŭ mi iĝas ankaŭ subdiakono de la monaĥejestro arkimandrito Gavriil.
Tio estis tiom neatendite same kiel tondro je la sennuba ĉielo. En la monaĥejo oni opiniis ke estado de subdiakono de la patro Gavriil estas la plej malfacila novica laboro. Kvankam la devoj de la subdiakono estas simplaj-la subdiakono devas dum diservoj helpi al la monaĥejestro vestiĝi en la pastraj vestoj, teni antaŭ li preĝlibron kaj doni al li lian monaĥejestran apogbastonon. Sed sciante la minacan karakteron de la patro Gavriil ĉiuj ege kompatis min. La patro Ioann preparadis min por la unua diservo kvazaŭ por milito. Vere ĉiu mia la plej malgranda erareto estis rimarkataj de la patro Gavriil.
Do, post la nokta laboro mi devis ordigi sin ĝis liturgio kaj iri por noviclaboro en la altarejo. Sed spite al ĉiuj miaj penoj forlavi sin en duŝo mi ne kapablis tute forigi odoron de la sterko.
«Georgij, pro kia kialo vi denove odoras je tiu sterko?»- tiele ĉiufoje sulkogrimaciĝis la monaĥejestro kvazaŭ ne sciante ke ĝuste pro lia beno mi dum tuta nokto forprenadis sterkon de tridek bovinoj, bovo kaj dek bovidoj.
Li speciale havigis en la altarejo flakonon de franca parfumo kaj ĉiufoje abunde asperigadis min per ĝi antaŭ ol mi komencis plenumi miajn devojn.
Do mi alvenadis por subdiakona laboro eligante nur agrikulturajn odorojn kaj revenadis bovinejon post diservo eligante delikatajn francajn bonodorojn-por ega malkontento de la bovinojn.
::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::*
En unu antikva monaĥa libro troviĝas rakonto. Iafoje starco prenis sekiĝintan arbon kaj enpikis ĝin en la teron sur monto kaj ordonis al Ioann ke li akvumu la arbon ĉiutage per unu sitelo de akvo ĝis kiam la arbo donos fruktojn. La akvo troviĝis ege malproksime de ili. Por ke alporti sitelon kun akvo oni devis iri matene por ke reveni vespere. Al la fino de la tria jaro la arbo reviviĝis kaj donis fruktojn. La starco prenis la frukton, alportis in en kirkon al la frataro kaj diris- «Aliru kaj gustumu la fukton de la obeado.»
Ĉi tiu historio okazis antaŭ mil kvin cent jaroj en Egiptio en egiptia monaĥejo dum la unua kaj granda kristana monaĥeco. Sed ankaŭ poste ĝis la nuna tempo okazis multnombraj ekzemploj de la sincera obeado. Sed nun se la spiritaj patroj demandos la plenan obeadon tio okazos nur je eksterordinaraj okazoj. Kaj ne pro tio ke la starcoj malmultiĝis sed pro tio ke malmultiĝis la veraj obeantoj.
Verdire la vera, ne ŝajniga, starco estos konsilanta, persvadanta, eĉ insistanta sed li neniam provos subpremi volon de kristano. Kaj de la pastro kiu postulas senkondiĉan obeadon je ĉio oni devas forkuri kvazaŭ for de demono.
En la Eklezio oni distingas obeadon al starcoj kaj spiritaj patroj ( se ili estas la veraj starcoj kaj spiritaj patroj) kaj disciplinan, administran obeadon al la ekleziaj estraruloj. Mi memoras ke je iuj okazoj patro Ioann kaj aliaj starcoj sendis nin al la monaĥejestro por ke ricevi respondojn por la demandoj dirante ke tra li Dio malkovros Sian Volon.

Oni povas rememore verŝajne la plej malgajan okazintaĵon en la monaĥejo kiun mi mem memoras kiam la monaĥejon forlasis samtempe dek monaĥoj. Ili skribis al la patriarko leteron en kiu eksplikis ke ili forlasis la monaĥejon je protesto pri la maldelikata kaj despota regado de la monaĥejestro kaj postulis senprokraste forigi la arkimandriton Gavriil-on el la monaĥejo. Ĉiuj tiuj monaĥoj plejparte estis bonegaj junaj homoj. Ili ekloĝiĝis en domoj de paroĥanoj kaj komencis atendi respondon je ilia letero.
Por la patro monaĥejestro foriro de la fratoj iĝis la reala ŝoko. Verŝajne li komprenis ke li troigis je sia aŭtoritata kaj severa regado. Ĉu li tion komprenis aŭ ne sed tamen li iris en Peĉeri por ke trovi la monaĥojn. Post malfacila serĉado li trovis ilin. Li petis ke ili pardonu lin. Sed la monaĥoj ne ŝanĝis sian decidon. Ilia unusola postulo estis la forigo de la monaĥejestro.
Baldaŭ en la Peĉeri alveturis la altpostenula komisiono el la Patriarkejo kun ordono depostenigi la patron Gavriil-on. La plenaĝa Pskova mastro mitropolito Ioann okazigis la monaĥejan koncilion. La tuta frataro kunveniĝis en la manĝejo kaj la ĉefepiskopo, alveturinta el Moskvo, metis demandon pri rilato al la monaĥejestro. Iĝis malfacila silentado. Poste la trezoristo arkimandrito Nafanail la unua petis permeson paroli. Li voĉlegis skribitan de li apelacion al la Patriarko en kiu li petis ne senpostenigi la monaĥejestron. La Moskva ĉefepiskopo miris sed demandis ĉu iu alia volas subskribi la apelacion? Denove iĝis la silento. Subite de sia loko leviĝis la plej estimata en la monaĥejo starco-patro Serafim. «Kie mi subskribu?»-kiel kutime mallonge demandis li.
Li aliris kaj subskribis. Post li ekiris la spiritaj patroj kaj monaĥoj. Kelkaj monaĥoj ne subskribis.
La historio pri tiel nomata «dekopo»-la foririntaj fratoj-ankoraŭ dum longa tenpo estis maldolĉe rememorata en la monaĥejo, precipe en la komenco kiam dum manĝotempo je la tablo vidiĝis neokupitaj seĝoj.
Post multe da jaroj unu membro el ĉi tiu dekopo kiu mem iĝis la monaĥejestro de la Gerasimo-Boldinskij monaĥejo adresante al sia ne ĉiam diligenta frataro diradis tiele (la monologo estis aperigita en unu ortodoksa gazeto)- «Vi ne havas la patron Gavriil-on kiel vian monaĥejestron! Mi deziras ke li estu via monaĥejestro dum unu monato! Tiam vi ekscius kio estas monaĥejo! La patro Gavriil estis malavara homo, li ŝatis donaci donacojn kaj akcepti gastojn sed lia karaktero estis severega. Kaj aldone-la patro Gavriil estis ege religia persono, mi memoras kiel li preĝis-liaj diservoj ĉiam estis solenaj, riĉaj kaj longdaŭraj. Sed lia karektero certe ne estis bona. Sed mi opinias ke se mi istus en lia posteno mi agus same kiel li. Ĉar oni ne povis agi alimaniere tiam.»

Tie oni sciigis al li ke li kiel militadeva civitano pere de ordono de la armea komisaro estas enarmeatigata por servo dum ses monatoj. De ĉi tiu tago. Konsternitan kaj malĝojigitan patron oni sidigis en iu ĉambro kaj ordonis ke li skribu respondojn en demandaro.
Baldaŭ en la ĉambro aperiĝis iu homo vestita je civila vesto. Li sidiĝis apud la patro Anastasij, montris al li la identigan karton de la oficiro de la KGB kaj tuje komencis persvadi ke la patro komencu kunlabori kun KGB kaj, se la patro konsentos, lia estonta kaj longa veturo al la armeaj kampadejoj estos nuligita.La intenco de la oficiro estis simpla-la homo, konsternita pere de sciigo ke li estas elŝirata el la kutima ĉirkaŭaĵo por longa tempo, kutime iĝas pli konsentema.
Dum pli ol tri horoj la patro Anastasij laŭeble forte kontraŭstaradis ĉiujn admonojn kaj minacojn. La interparolo povus daŭri plu sed subite en la koridoro ekaŭdiĝis krioj, ies rezolutaj paŝoj kaj en la ĉambron sen frapo perforte eniris la estro de la Pskova-Peĉero monaĥejo arkimandrito Gavriil. Grandega, vestita je luksa greka froko, havanta grandegan nigran barbon, kun monaĥejestra apogbastono, li estis en stato de furiozo. La oficiro provis leviĝi sed la monaĥejestro tiom terurigante graŭlegis je li ke la oficiro senmoviĝis pro la teruro. Kaptinte la patron Anastasij-on je la malantaŭa parto de la kolumo kvazaŭ iun pupon la monaĥejestro eltiris lin el la armea komisariato. Kaj tirante lin la patro monaĥejestro minacis al ĉiuj kiujn li trafadis je sia vojo per la plej teruraj minacoj.

Pripensinte la juna virino respondis- «Tiajn decidojn oni devas fari post longaj preĝoj kaj post longa fasto. Revenu al mi post dek tagoj. Dum la dek tagoj manĝu neniun, trinku nur akvon. Post dek tagoj mi sciigu al vi mian respondon».
Je la starigita limtempo la junulo denove estis en la domo de sia amatino. Sed ĉifoje la servantoj portis lin je portilo-tiom li senfortiĝis pro la fasto. En granda ĉambro li ekvidis je unu flanko festotablon plenan de bongustaĵoj kaj je la dua flanko de la ĉambro li ekvidis luksan liton.
«Nu, sinjoro»-diris al li la virino- «de kio ni komenos?» Kaj ŝi demandeme almonris al li komene la tablon kaj poste la liton.
«Sinjorino!»-eldiris la junulo- «pardonu min sed komence mi devas iomete fortiĝi per la manĝaĵo...»
«Jen kiom rapide vi kapablasŝanĝi min je la alia asio»-diris la saĝa juna virino. «Kaj en tio estas la homa esenco!»-daŭris ŝi- «mi devas agnoski ke mi mem ankaŭ amas vin dum longa tempo. Sed scianta la volon de la gepatroj mi obeis kaj iĝis edzino de nia amiko. Lia morto tiom multe malkovris por mi. Ĉio en la vivo estas tiom ŝanĝebla. Do kion ni preferos hodiaŭ? Ĉu servi por la ŝanĝebla mondo aŭ por la eterna Dio?»
Kaj ili ambaŭ eksidiĝis ĉe la festotablo kaj tuje decidis disdoni siajn havaĵojn al malriĉuloj kaj sekvi Kriston ĉiu en sia monaĥejo.

Saŝa evidentiĝis filo de komerca reprezentanto kaj loĝis en Parizo, Londono kaj Nov-Jorko kaj nur antaŭ nelonge revenis Rusujon por lerni en instituto. Pri Dio li eksciis antaŭ duonjaro, ne multe sed la plej ĉefa. Kaj, verŝajne, li vere tion eksciis ĉar de tiu tempo li komencis suferi pro sensenceco de sia vivo ĝis kiam li renkontis la monaĥejon. Tuje taksinte ke li trovis tion kion li estis serĉanta li eĉ ne sciigis siajn gepatrojn kie li ekloĝiĝis. Kiam ni riproĉis lin pri la krueleco li trankviligis nin dirinte ke «la patro min nepre baldaŭ trovos».
Tiele ja okazis. La patro de Saŝa alveturis en la monaĥejo en granda altpostenula nigrakolora aŭtomobilo kaj faris egan skandalo kun partoprenado de la polico kaj KGB, kun varbo de lernejaj amikoj kaj institutaj amikinoj de Saŝa kaj kun uzo de ĉiuj kutimaj por ni instrumentoj por eligado homoj el la monaĥejo. Tio daŭriĝis sufiĉe longe ĝis kiam la patro de Saŝa kun teruro komprenis ke ĉiuj metodoj estas vanaj kaj Saŝa neniam forlasos la monaĥejon. La trezoristo arkimandrito patro Nafanail provante konsoli la Moskvan gaston karese diris al li- «Jen vi oferdonos sian filon al Dio, li iĝos la Peĉera pastromonaĥo kaj vi estos fieranta pri li».
Mi memoras la sovaĝan kriegon kiu ektondris tra la tuta monaĥejo- «Neniam!!!»
La krianto estis la patro de Saŝa. Li ne sciis tiam ke la patro Nafanail estis antaŭvidema, se li scius li ne maltrankviliĝus tiom forte. Saŝa nun vere estas la pastromonaĥo. Interalie li estas la unusola novico el tiuj kiuj estis en la ĉelo en la tago de lia alveturo kiu lasiĝis servi en la Pskova-Peĉera monaĥejo. Kaj la patro de Saŝa, Aleksandr Miĥajlovic, post dek jaroj komencis labori kune kun mi en Moskvo komence en la Donskoj monaĥejo kaj poste en Sretenskij monaĥejo je la posteno de deponejestro. Je tiu posteno li foriris al Dio iĝinte sincera preĝanto kaj serĉanto de Dio.

Je konkludo patro Ioann alifoje diris ke mi ne malĝoju kiam la stato finiĝos sed ĉiam memoru pri ĝi.
Pri la vereco de la vortoj de patro Ioann mi konvinkiĝis jam sekvatage. Spite al la fortega impreso kiu ne foriradis de mi post la mirinda interparolo kun Paŝka mi baldaŭ iel malvigliĝis en la pensoj, manĝis ion superfluan en la manĝejo, parolis kun iu, allasis ion malbonan al la koro kaj poiome ĉi tiu komparebla al nenio sento de la proksimeco de Dio fordegelis.
Kaj mi restis kun tio kion elektis mia pasia kaj peka koro-kun mia amata piza supo, interesaj interparoloj kun miaj amikoj, kun la plej diversaj pensoj kaj revoj. Tio estis tiom maldolĉe ke en mia animo kunmetiĝis versaĵo. Sed poste al mi ŝajnis ke ĝin jam verkis iu alia.
Kalva Paŝka post kelkaj jaroj forlasis la monaĥejon kaj estis mortigita ie en la urbo Ĉeboksari. Pacon al li en la Ĉiela Regno. El la ceteraj miaj amikoj-tiam novicoj de la Peĉera monaĥejo-ne multaj sekvis la monaĥan vojon.

La nokto rapide pasis pro starigita de la patro Ioann preĝregulo kaj legado de la Psalmaro kaj kiam la racio komencadis laciĝi kaj distri mi faradis kliniĝojn antaŭ enirejo en la kavernoj. Dum tio mi laŭeble fastadis. Sed mi tiom volis manĝi! Tiam mi decidis elpensi tian manĝaĵon kiu certe ne ekscitus la apetiton. Pensinte mi decidis manĝi hostiojn dismalsekigitajn en la sankta akvo. La manĝaĵo iĝis tre pieca sed terure malbongusta-tre glita kaj nesala. Sed ĝuste tio estis necesa por mi. Manĝinte eĉ malgrandan telereton de ĉi tiu manĝaĵo mi ne plu volis manĝi. La patro Ioann ridetis pro ĉi tiu mia elpensaĵo sed ne kontraŭis. Lu nur ordonis ke mi pli ofte pekokonfesu kaj detale rakontu pri ĉio kio okazis dum la pasinta tago.
Kaj la okazintaĵoj vere komencis okazi! Post du aŭ tri tagoj mi eksentis ke mi preskaŭ ne volas dormi. Verdire por mi sufiĉis kvar horoj de dormo. Mia komunikemeco ankaŭ ien malaperis. Mi pli volis esti sola. Poste unu post la alian mi komencis rememori pekojn antaŭ delonge perditajn en mia memoro. Fininte la deĵoradon mi rapidis al la pekokonfeso. Mirinde estas tio sed pro tiuj maldolĉaj malkovroj je mia koro iĝis samtempe malĝoje sed neesprimeble pace kaj facile.
Post unu semajno de tia mia vivo okazis io eĉ pli stranga. Kiam nokte, enuiĝinte pro longaj preĝoj, mi faradis kliniĝojn antaŭ la eniro en la kavernoj malantaŭ mi subite okazis tia bruego kvazaŭ miloj de lamenoj de tondranta ferlado faliĝis malsupren. Pro timo mi senmoviĝis je la loko. Kaj kiam mi decidis turniĝi mi ekvidis la saman monaĥejan placon en la luna lumo.
Ĝis la mateno mi ne foriris de la kavernoj kaj preĝis al la sanktuloj ĉiujmomente atendante ke la terura bruego ripetiĝos.
Dum mateniĝo, je la kvara horo, el sia kaverna ĉelo kiel kutime eliris patro Serafim. Mi ĵetiĝis al li kaj, balbutante pro ekscito, rakontis al li pri tio kio okazis. Li nur svingis sian manon kaj ridetis- «Ne atentu tion, tiuj estis demonoj». Kaj mastromaniere ĉirkaŭrigardinte la monaĥejon li foriris sian ĉelon.
Estas simple diri «ne atentu tion»! La sekvan deĵortempon mi daŭris tremante kiel tremola folio.

Strebado de la novicoj al la heroaĵoj estis strikte regulata de la spiritaj patroj kaj la monaĥeja estraro por ke la novicoj evitu memtrompon-falsan opinion pri si. Mi memoras kiom severe la monaĥejestro arkimandrito Gavriil riproĉis la novicon kiu iradis laŭ la monaĥejo portante rozarion kiun li intente igis videbla por ĉiuj. Kaj la monaĥejestro estis prava. Estas sciataj multe da malĝojaj okazoj kiam homoj komencis malsaĝe kaj danĝere konduki sin kiel aktoro aŭ memfide, sen necesa humiliĝo kaj gvidado, komencis esploradon de la spirita mondo.
Sed la danĝero enfali la spiritan memtrompon ne iĝadis en la monaĥejo la barilo de la spirita vivo. Tute kontraŭe-oni tre atente observadis nin direktante al la preĝo kaj laŭdante la strebon al Dio. Mi memoras kiom ege mi surpriziĝis kiam iafoje en la altarejo la monaĥejestro neatendite demandis min- «Georgij, ĉi vi preĝas nokte?» «Ne, patro monaĥejestro, nokte mi nur dormas»- raportis mi. «Vane. Oni devas preĝi dum noktoj»-diris la monaĥejestro.
Poste, poste ĉirkaŭ dek jaroj, la samajn vortojn diris al mi mitropolito Pitirim- «Memoru ordonon de la sankta Iosif Volockij- tago estas por laboro, nokto estas por preĝo!»
Nokta preĝo, onidire, estas la speciala forto de monaĥo. Iafoje la patro Ioann verŝajne por ke plifortigi min je la elektita de mi vojo kaj por ke helpi al mi ekvidi kio estas la spirita mondo benis min ke mi plenumadu specialan preĝregulon, kaj plejparte dum nokto. La patro Ioann elektis tian tempon kiu minimumigis mian interkomunikadon kun la ekstera mondo. De du horoj tage ĝis dek horoj vespere mi laboris en la bovinejo kaj poste ĝis la mateno mi deĵoris je la Endormiĝa placo.

Iafoje ĉi tiu bakejo ĝuste savis mian vivon. Dum mia la unua Granda Fasto en la monaĥejo mi tre grave malsaniĝis je duflanka pneŭmonito. La plej malĝoja afero estis en tio ke mi sciis ke mi ne povas resaniĝi en Peĉeri. Tio nomiĝas «la rezisto»-la ordinaraj antibiotikoj troviĝeblaj en la monaĥeja malanulejo aŭ en la urba farmaciejo ne efikis la malsanon. Sed mi decidis ke pli bone estas por mi morti en la monaĥejo ol vivi en la laika mondo. Kaj nenien forveturis.
En la tago kiam mi faris la decidon al la inflamo de la pulmoj aldoniĝis la inflamo de la muskoloj. Pro doloro mi apenaŭ kapablis ellitiĝi. Sed obstine mi iris fari la noviclaboron. La korpotemperaturo ne malleviĝis malpli ol 38 gradoj. Je la fino kiam ni estis relokigantaj pezajn trabojn unu el ili falis sur mian kapon. Tiam mi ĉirkaŭprenis mian malfeliĉan kapon kaj foriris malantaŭ la amaso de brulŝtipoj. Dum tiaj okazoj unu monaĥino el Diveevo, patrino Frosja, diradis- «Nu jen homoj kontraŭstaras nin kaj Dio kontraŭstaras nin».
Nu, mi malĝojis dum iom da tempo kaj iris denove fari la noviclaboron.
Min savis unu maljuna monaĥo-patro Dionisij. Ekvidinte mian staton li decidis resanigi min per malnova praava metodo. La antaŭpaska elbakado tiam estis jam finita. Patro Dionisij sternis per fojno grandegan malvarmiĝantan fornon kaj kuŝigis min ĝuste en ĝi. En la forno estis tiom komforte varmege ke pro senfortiĝo mi tuje ekdormiĝis. Kiam sekvamatene mi vekiĝis malseka de kapo ĝis kalkanoj mi fartis kiel absolute sana persono. Mi elflugis el la forno kiel printempa birdo kaj kvazaŭ neniam malsaniĝanta staris dum Paska frumatena diservo.

Sento de senzorga feliĉo kaj libero kiujn neniu kapablas forpeni, konscio de senlima protekto en la mondo ĉar Dio Mem prenis vian manon kaj kondukas vin al la celo sciata nur al Li-jen kio estas la neripetbla stato de la noviceco. Ĉi tiu stato forpasas. Sed, onidire, post multaj jaroj de fervorula vivo ĝi revenas multigita en forto kaj en plisaĝigita spirito.
Mi havis fortunon dum 4 monatoj esti deĵoranto nome en tiu gardistejo apud la masupra pordego de la Pskova-Peĉea monaĥejo pri kiu tiom revis patriarko Pimen. Mi povas konfirmi-la maljuna patriarko sciis tion pri kio li parolis-ĝi vere estas la plej bona loko en la tuta mondo.

la pordogardisto havas ne multe da devoj-malfermi kaj fermi la pordegon por ke traveturu aŭtoj kaj ĉaroj kun fojno kaj ankaŭ forpreni sterkon post trairo de la grego de bovinoj kiuj matene kaj vespere trenis sin laŭ la centjaraĝa monaĥeja pavimo de la monaĥeja bruta korto al la paŝtejo kaj reen.
Dum deĵorado mi tralegis multe da interesaj libroj kaj plenanime ekamis la solecon. Verdire, kiam komenciĝis la aŭtuno kaj oni ne plu paŝtis la bruton oni donis al mi novan novican laboron-labori en bovejo. Tio estis pli malfacile. En monaĥejo oni tre strikte observas ordon kaj purecon pro tio oni devis esti tre atentaj por ke ĝustatempe forpreni sterkon kaj denove sterni segaĵojn. Tion oni devis fari pro tio ke se bovino kuŝiĝos sur la sterkon ĝia mamo sekiĝos kaj la bovino malsaniĝos. En la monaĥej grego estis tridek kvin bovinojn. Da fojno oni havis ĝissate kaj pro tio fabrikado de sterko estis gaja, akurata kaj tagnokta-oni devis sukcesi purigi ĝustatempe!
Iafoje dum frosta vintra nokto ĉirkaŭ la kvara horo mi apenaŭ paŝis, la okuloj fermiĝis sed la bovinoj senĉese produktadis la sterkon! Finfine estis paŭzeto. Mi faliĝis sur kadukan kanapon kaj tuje ekdormiĝetis. Sed baldaŭ tra la dormeto mi ekaŭdis demandeman sonon de la sterko falanta sur la planko.
Malferminte la okulojn mi ekvidis je la malhela lumo de elektralampo bovinon kiu staris en sia stalfako ĝuste kontraŭ mi super amaso de freŝa vaporanta sterko kaj alvoke svingis sian voston. Ĝi havis kialon esti gaja-ĝi manĝis bonodoran fojnon, ĝissate dormis, produktis sterkon kaj nun atendas ke mi la sterkon forprenu. Sed mi ne havis forton fari tion! La bovino iom atendis kaj poste, brue vespirinte, kuŝiĝis. Sed ĝi estis saĝa-ĝi kuŝiĝis sur puraj segaĵoj nur la vosto kuŝas en la amaso de sterko kaj ĝia peniko ĵetiĝas tien kaj reen. La peniko poiome pufiĝas sed la peniko ne estas la mamo, la bovino ne malsaniĝos. Tiam mi, la urba homo, jam sciis ĉi tiun fakton kaj trankvile denove ekdormiĝis.
Sed finfine alvenis la tempo melfermi la okulojn kaj preni la fosilon. Mi puŝetis per boto tiun bovinon por ke ĝi leviĝu kaj mi povu purigi sub ĝi. La bovino gajiĝis, komenis vaste svingi la voston kaj kiam mi kliniĝis ĝi subite frapis mian vizaĝon per malfaciliĝinta pro sterko peniko de sia vosto! Tuje miaj okuloj, nazo, buŝo kaj oreloj iĝis plenigitaj per serko! Komence mi estis tiom konsternita per neatenditeco kaj ofendo ke mi senmoviĝis. Sed poste freneze mi plenforte eksvingis la fosilon al la bovino kaj jen...
Mi rememoris ke Kristo ordonis al ni ke ni montrigu alian vangon se nin ofendas alia homo. Kaj ĉifoje la ofendanto estas malracia estaĵo, la bovino. La fosilo mem malleviĝis. Mi forviŝis la sterkon kaj larmojn per maniko de mia vatita jako, turnis sin al senkoloriĝintaj paperaj ikonetoj, krucosignis sin kaj komencis purigadon...

La Novica vivo

Oni devas agnoski ke la plej unika kaj ,verŝajne, la plej feliĉa periodo de la monaĥa vivo estas la novica vivo. Poste monaĥo havos spiritajn venkojn kaj okazintaĵojn kiuj estas tute neimageblaj por laikaj homoj. Okazos venkoj kaj malvenkoj de nevidebla asketa milito, mirindaj malkovroj de la mondo kaj de si mem. Sed la jaroj de la noviceco estas kompareblaj al nenio.
Kiam oni demandis la maljunan patriarkon Pimen-on- «Via Plejsankteco, vi atingis la plej altan ŝtupon de la eklezia hierarkio. Se nun estus eble por vi elekti kiun postenon vi elektus?» Kutime neparolema kaj profundigita en pensoj patriarko tuje respondis- «La novico pordogardisto de la malsupra pordego de la Pskova-Peĉera monaĥejo.»

Maljunaj monaĥoj rakontis kiel la granda monaĥejestro de la Pskova-Pecera monaĥejo arkimandrito Alipij, kiu administris la monaĥejon dum Ĥruschevaj persekutoj de religio, se li devis konduki ekskursojn por la altrangaj sovetaj oficistoj en la kavernoj ĉiufoje prenis kun si bone odorigitan per parfumo naztukon. Kiam la vizitantoj komencadis serioze interparoli pri la grundo kaj absorbo de la odoroj patro Alipij simple ŝovadis la naztukon al iliaj nazoj. Kaj ankaŭ konsilis atentigi la florojn bonodorantajn ĉe tomboj de la plej honorataj starcoj. «Nu-»-li demandadis- «ĉu vi ankoraŭ ne volas agnoski ke vi ne ĉion en la vivo scias? Se vi partoprenus en tio kiam oni la mortinton enportas en la kavernoj kaj ĉiufoje ĉiuj malbonodoroj tuje foriĝas kion vi dirus? Ankaŭ ion alian elpensus?»
La kavernoj iras jemultaj kilometroj kaj la veran longecon neniu en la monaĥejo sciis, eĉ la monaĥejestro. Nu suspektis ke tion sciis nur patro Nafanail kaj patro Serafim kiuj loĝis en la monaĥejo pli longe ol la ceteraj monaĥoj.
Iafoje miaj tiam tre junaj amikoj pastromonaĥoj Rafail kaj Nikita akiris ŝlosilojn de la malnova fratara tombejo. En ĉi tiu parto de la subtera labirinto oni ne enterigis de la jaro 1700 kaj la enirejo estis fermita per fera pordo. Lumigante la vojon per kandelaj lanternoj la amikoj iris sub malalta plafono scivoleme rigardante ĉirkaŭ si. Dekstre kaj maldekstre en niĉoj troviĝis lignoblokoj, dissekiĝintaj pro la aĝo, en kiuj oni tiam enterigis en Ruslando. En la lignoblokoj flaviĝadis ostoj de la anataŭuloj de la patro Rafail kaj de la patro Nikita-fratoj de la monaĥejo. Post iom da tempo la vizitantoj trafis tute konserviĝintan fermitan lignoblokon. Pro scivolemo ili malleviĝis je la genuoj kaj zorge suprenlevis la pezan kovrilon.
Antaŭ li kuŝis monaĥejestro. Lia korpo konserviĝis plene, liaj vaksoflavaj fingroj kunpremis grandan krucon sur la brusto. Sed lia vizaĝo pro iu kialo estis verda. Trankviliĝinte post la miro la amikoj komprenis la kialon de ĉi tiu nekutimaĵo-la verdan koloron por la vizaĝo donis la putrinta ŝtofo de verda koloro per kiu laŭ kutimo oni kovras vizaĝon de la mortinta pastro. Post kelkaj centjaroj la ŝtofo iĝis polvo.
Unu el la monaĥoj blovis-la verda nubeto flugis en la aero kaj por la rigardoj de la amikoj malkovriĝis netuŝita per putrado vizaĝo de la starco. Ŝajnis ke ĉiumomente li malfermos la okulojn kaj strikte rigardos la scivolemajn monaĥojn kiuj aŭdacis rompi lian sanktan trankvilecon. La pastromonaĥoj, kompreninte ke antaŭ ili kuŝas nesciata por la mondo sanktulo, tiom timiĝis sian scivoleman aŭdacon ke zorge ferminte la kovrilon ili ĵetiĝis reen en sian dudekan centjaron.

La Kavernoj

Unu el la apartaĵoj de la Pskova-Peĉera monaĥejo estas la sanktaj kavernoj. Antaŭ 600 jaroj de ili komenciĝis la monaĥejo. La subteraj labirintoj iras sub kirkoj, ĉeloj, ĝardenoj kaj kampoj je multaj kilometroj. Ĉi tie iam liĝiĝis la unuaj monaĥoj. Subtere ili konstruis kirkojn, subtere ili laŭ bibilia kutimo en sablaj niĉoj enterigis la mortintajn fratojn. Nur poste, kiam kvanto de la fratoj plimultiĝis, oni la monaĥejon komencis konstrui ankaŭ sur la surfaco de la tero.
De tiu antikva tempo oni nomis la kavernojn «faritaj de Dio». Tiu nomo aperis ne pro tio ke la kavernoj estis de la natura deveno-poste la monaĥoj mem ege plivastigis branĉojn de la subteraj koridoroj. La nomo aperis pro tio ke estis rimarkite-kiam oni enportis en la kavernoj korpojn de la mortintoj la korpoj tuje ĉesis eldoni odoron propran por la morta korpo.
Ĝis la nuna tempo en la kavernoj estas enterigitaj pli ol 14000 de homoj- monaĥoj, peĉeraj loĝantoj, armeanoj kiuj protektis la monaĥejon kontraŭ mezepokaj malamikaj atakoj. Ĉerkojn oni ĉi tie ne enfosas sed ĝuste metas unu sur la alian en niĉoj. Sed vizitantoj, irantaj laŭ longaj labirintoj kun kandeloj, ĉiam konsterniĝis pro freŝeco kaj pureco de la kaverna aero.
«Kiam Dio deziras la leĝoj de la naturo estas ŝanĝataj»-ekzistas tia eklezia kanto. Kaj la nekredantaj turistoj foriras el la kavoj mirante sed rifuzante kredi al sia flarado. Tiuj kiuj estas iom pli edukitaj povas nur diri- «En la mondo ekzistas multe da aferoj kiuj eĉ ne sonĝis al niaj saĝuloj».
Estas multe da historioj koncerne la kavernoj. Unu el la relative antaŭ nelongaj okazis en la jaro 1995 kiam en la Peĉeri alveturis Boris Nikolaeviĉ Elcin. Montrigis la monaĥejon kaj nepre la kavernojn trezoristo arkimandrito Nafanail. Maldika, grizhara, en kadukaj ŝuoj, li, lumigante la vojon per kandelo, kondukis la ŝtatestron kaj liajn akompanantojn laŭ la kavernoj.
Finfine Boris Nikolaeviĉ komprenis ke ĉirkaŭ li okazas io stranga kaj esprimis sian miro- kial ne estas flarata la odoro de putrado spite al tio ke la ĉerkaŭ kuŝas en niĉoj tiom proksime ke oni povas tuŝi ilin per mano?
Patro Nafanail eksplikis al la prezidento- «Tio estas miraklo de Dio.» La ekskurso daŭriĝis. Sed iom poste Boris Nikolaeviĉ perplekse ripetis la demandon. «Tiel ja Dio establis»-humile denove respondis patro Nafanail. Kelkaj minutoj pasis kaj elirante el la kavernoj la prezidento denove flustris al la patro- «Patro, malkovru la sekreton, per kio vi ilin ŝmiras?»
«Boris Nikolaeviĉ»-respondis la patro Nafanail- «ĉu estas iuj el viaj akompanantoj kiuj malbone odoras?» «Certe ne!»-respondis la prezidento. «Do ĉu vi opinias ke iu aŭdacas malbonodori en ĉirkaŭaĵo de la Ĉiela Reĝo?»-demandis la patro. Onidire la prezidento estis kontenta per la ekspliko.

Sed la vera ĝojo por patro Antipa estis legado de preĝoj kun akatestoj. Li brilis dum tiuj senfinaj diservoj kaj nepre aldonadis tralegon de 3-4 dikaj memorlibroj ĉiu el ili pezis ĉirkaŭ kilogramo. Tiele li ĝoijs kaj tiele li sentis kiom gravaj estas la preĝoj por la vivantaj kaj por la mortintoj. La popolo ege ŝatis tiajn liajn diservojn.
Sed jen aliris tiu tago kiam la patro Antipa pro siaj malsanaj gamboj ne plu povis stari dum tiuj longaj diservoj. Oni proklamis ke patro Antipa esta liberigata de plenumado de tiaspecoj diservoj.
Sian lastan diservon la patro servis kun larmoj sur vangoj. La paroĥanoj ankaŭ ploris. Ili bedaŭris ke ne plu estos tia preĝisto por legado de la akatestoj. Grave malĝojĝis la junaj pastromonaĥoj kompreninte kiom da longaj diservoj ili devos servi sen patro Antipa. Ĝojaj estis nir novicoj-sakristianoj pro tio ke inter la pastroj ne plu estos dezirantoj senfine legi akatestojn kaj memorlibrojn kaj ili de nun sukcesos ĝustatempe matenmanĝi.
Sed patro Antipa funebris pli ol ĉiuj ne nur pro tio ke li servis sian lastan diservon kaj ankaŭ pro tio ke li ne plu povis legi siajn amatajn akatestojn. Tiam la akatestlibroj ne estis eldonataj en nia lando kaj la akatestoj estis manskribitaj de paroĥanoj en dikaj kajeroj. La altvaloraj kajeroj estis konservataj en speciala skatolo, kiu antaŭe estis en manoj de la patro Antipa, de nun estis donata en manojn de aliaj pastroj.
Ĉe la fino de ĉi tiu la plej malĝoja diservo dum la tuta vivo de la patro Antipa en la kirkon eniris grupo de fremlandaj turistoj. Verŝajne ili estis posteuloj de rusaj elmigrintoj ĉar spite al ilia fremlanda aspekto ili krucosignis sin kaj kisis la ikonojn korekte, same kiel faras niaj civitanoj. Preĝinte la fremlandaj pilgrimantoj jam prepariĝis foriri sed subite unu virino el la grupo eligis el sia saketo iun libreton kaj, montriginte ĝin al la patro Antipa de malproksime, metis ĝin sur ŝtupo de ambono antaŭ la altarejo.
Kiam post la diservo patro Antipa estis forlasanta la kirkon akompananta de plorantaj malunulinoj li rememoris pri la lasita libreto. Aĥante li kliniĝis, prenis ĝin kaj malfermis. Ĝi evidentiĝis akatestlibro je slava lingvo eldonita en Brusselo.

Ĉio sur nia tero-simpla kaj komplika, malgrandaj homaj problemoj kaj serĉo de la granda vojo al Dio, misteroj de la nuna kaj estonta vivo-ĉio tio iĝos malkovrita nur per enigma kaj neeksplikeble bonega kaj potenca humiliĝo. Kaj eĉ se ni ne komprenas ĝian veron kaj sencon, se ni evidentiĝas nekapablaj por ĉi tiu enigma kaj plejpotenca humiliĝo ĝi mem malkovriĝas al ni pere de tiuj mirindaj homoj kiuj kapablas ĝin enhavi.

Spite al ĉiuj liaj penoj li misformigis ĝin ege! Kaj ĉiufoje lia agordo malboniĝis kajni ĉiuj penis eviti lin por ke ne esti insultitaj.
Oni en la monaĥejo sciis ke kiam patro Melĥisedek estis morta por li malkovriĝis io kio post la reviviĝo transformigis lin en tute alia homo. Al kelkaj liaj kunfervoruloj kaj spiritaj infanoj patro Melĥisedek rakontis pri tio kion li spertis. Sed eĉ onidiroj pri tiu rakonto estis tute nekutimaj. Mi kaj ĉiuj miaj amikoj certe deziris ekscii pri la okazinaĵo de la patro Melĥisedek mem.
Jen tiunokte mi unuafoje kuraĝiĝis kaj demandis al la patro Melĥisedek nome ĉi tiun demandon- «Kion li vidis tie de kie kutime neniu revenas?»
Aŭskultinte mian demandon patro Melĥisedek longe staris ĉe la Cara Pordego kliniĝinte sian kapon. Kaj mi pli kaj pli senmoviĝadis pro timo opinante ke mi faris ion nepermeseblan. Finfine la asketomonaĥo komencis paroli per malforta pro malofta uzo voĉo.
Li rakontis ke li subite ekvidis sin meze de grandega verda kampo. Li iris laŭ la kampo ne sciante kien li devas iri ĝis kiam lian vojon baris vastega elfosaĵo. En ĝi, inter koto kaj terbuloj, li ekvidis amason de ekleziaj ikonujoj, pupitroj, ikonkadroj, rompitaj tabloj, seĝoj, ŝrankoj. Fiksrigardinte li kun teruro eksciis aĵojn faritajn de li. Tremante li staris antaŭ la produktoj de sia monaĥa vivo. Kaj subite li eksentis ke iu estas apud li. Leviĝinte siajn okulojn li ekvidis Dipatrinon kiu ankaŭ kun malĝojo rigardadis la multjarajn farintaĵojn de la patro Melĥisedek.
Poste Ŝi eldiris- «Vi estas monaĥo kaj ni atendadis de vi la ĉefon-penton kaj preĝon. Kaj vi alportis nur ĉi tion...»
La vizio malaperis. La mortinto rekonsciiĝis denove en la monaĥejo.

Patro Melĥisedek

Dum du jaroj ĉiutage post miaj noviclaboroj mi estis leganta la Neekdormiĝan Psaltaron. Ĝi estas speciala tradicio kiam oni en monaĥejoj neniam nek nokte nek tage ĉesas preĝon legante la Psaltaron kaj poste laŭ specialaj memorskriboj preĝas pri bonsano kaj pacigo de multaj homoj.
Mia vico estis dum malfrua vespero-de 23-00 ĝis 00-00. Min alternigis asketa monaĥo patro Melĥisedek. Li daŭris la legadon de la Psaltaro ĝis 02-00 nokte.
Patro Melĥisedek estis mirinda kaj mistera fervorulo. Krom la diservoj li estis preskaŭ nevidebla en la monaĥejo. Ĉe la fratara manĝotablo li aperadis nur dum festotagoj. Sed ĉe la tablo li sidadis kliniĝinte san kapon sub la asketamonaĥa kapuĉo kaj preskaŭ nenion manĝis.
La granda asketa monaĥeco en la Rusa Ortodoksa Eklezio estas la plej alta grado de la abdiko for de la mondo. Akceptante la asketmonaĥan tondon (iĝon) monaĥo forlasas ĉiujn laborojn krom la preĝo. Oni denove, same kiel dum monaĥa tondo (iĝo), ŝanĝas lian nomon. Episkopoj asketomonaĥoj ĉesas administri sian eparkion, pastroj asketomonaĥoj estas liberigataj for de ĉiuj devoj krom servo de liturgio kaj spirita patreco.
Patro Melĥisedek aperadis sub volbo de malgranda kaj malforte prilumigita kirko je la nomo de Lazar, en kiu oni estis legantaj la Neekdormiĝan Psaltaron, ĉiam antaŭ minuto ĝis kiam horloĝo en la monaĥeja turo markis noktomezon. Antaŭ la Cara Pordego (La ĉefa enirejo en la altarejon trairi tra kiu rajtas nur pastroj) li malrapide faris tri vizaĝalterajn kliniĝojn kaj atendis min aliri. Beninte min li geste forsendis min por ke unusole komenci preĝon.
Dum tuta jaro li ne diris al mi unu vorton. En anikva monaĥa Pateriko (libro en kiu estas priskribitaj vivoj de sanktuloj) troviĝas rakonto- «Tri monaĥoj havis kutimon ĉiujare aliri al abo Antonij la Granda. Du el ili interparoladis pri savo de animo sed la tria ĉiam silentadis kaj demandis nenion. Post longe la abo Antonij demandis la trian monaĥoj- «Dum tiom longe vi aliradas ĉi tien kaj pro kia kialo vi demandas nenion?» La monaĥo respondis al li- «Por mi estas sufiĉe rigardi vin.» Tiam mi ekkomprenis kiom feliĉa mi estis nur pro tio ke mi ĉiunokte povis almenaŭ vidi ĉi tiun fervorulon-patron Melĥisedek-on.