Ensaluto

..PRILINGVAY DIALOGOY..

bildo de Ljeonjiid

..PRILINGVAY DIALOGOY..

 

..L'eon'id Dasheevsk'ij enmiksiqhas en prilingvan diskuton:

 

.!pardonu min ,kё mi enmiksiqhas en diskuton por atentigi vin al preskau^ chjiam vera eldiro de Francisko Agfu pri tio ,kё "ĉiam ( = chjiam => chj(A)mO = chjamo = chjmo) artefarita lingvo ( => artOfaryita lyingvE estas ( => jas) pli ( => plej => blej) facila ,ol ( => ,kol') natura li(a)ngvo ( => l(y)i(a)ngve = l(i)angv(iqh)e)" ,se ne konsideri Voläpükon = Volyapyukon ,!tamen ( => tamOn) ,se atenti ,kё antikva Zamenĥōfa ( = Zamenhhoofa) Esperanto jam hhavas ( = ĥavas => ĥas = hhas) blej ( <= pli) simplan modernigitan varianton (dialekton ,nomatan EsperantEespa lingvo) kun Esperanta SENCA (semantika) leksiko) ,kun plene normigita au^ ( = auh => orh = or^) standardigita gramatika karkaso (skeleto) kaj ( => yi = ї) kun ortografia skribmaniero surbaze de dislarqhita qhis 68 skribsignoj( => +y) (solaj( => y) literoj( => y) ї tipay literkombinoy) ( ,!kion mi montras chji+tie inter ronday krampoy -+ vi vidas ,ezemple ( => ekzemplo) ,kё reciproke ( => reciproko) shanqhitay jas ( <= estas) finay sufiksey de ( => pes) substantivey ( "+o" => "+e") ї ( < = kaj) adverbey ( "+e" => "+o") ї finay sufiksey en ( => pjje) pluralay formey pes ( < = de) vortey: "+j" => "+y" ,!jas normigitay ankau^ ( => an^ko) prepoziciey ,konjjunkciey ї ceteray gramatikay elementey) ,!do ,jam ekzistas artefaritay tandemay dialektey pes naciay lingvey ,inkluzivo pes kvazonacia ( < = kvazau^nacia) Zamenĥōfa ,kё signifas ekzisten pes "propra nacia Esperante" por chjiu(+a) nacia lingve ,inkluzivo por Zamenĥōfa Esperante ,kiu(a)y ( => kjjay) jas blej facilo lerneblay ,kolj ( = kol' < = ol) naciay lingvey ,!!!pro kio chjiuy naciay (ї nOsufichjo ( <= nEsufichjo) normigitay artOfaritay) lingvey jos ( <= estos) interesay nur ( => onlo) por diversay specialistey+interlingvistey ,sed ( => on) nje ( <= ne) por ordinaray vojaqhantey eksterlandOn ,chjar ( => pro(s)kё = prokye) ili ( => zy) povos lerni konforman tandeman naciEespan dialekten ,!!!intermeksitay naciEespay dialektey pes naciay lingvey per SENCA nacia leksike pes chjiua ( => chja) naciEespa dialekte kreos tiamaniero ( => famaniero) globalan matran ( < = patrinan) lingven Eespan tre ( => trej) baldau^ ( => baldo) -+ pjje ( <= en) 2020+ay jiarey ( <= jarey).

 

.!!!aliqhu al http://www.esperanto.com/blogs/Ljeonjiid por kunO krei SENCAN leksiken pes globala muchjodialekta ( <= multodialekta ,matra < = patrina) lingve Eespe per elektade la plejst ( <= plej) belay sinonimey el diversay tandemay filinay naciEespay dialektey pes nacia "patra" (lau^ senca leksike) lingve ї "matra" (lau^ normigitay gramatikay elementey pes standardigita gramatike) lingve Eespe.

 

 

.!saluton ,la estimata ...

,.mi tralegis vian komenton yi ( <= kaj) respondas flo ( <= chji+tie).

 

..chji+tio estas via unua alineo:

 

Via komento ja havas kelkajn interesajn rimarkojn. Tamen, tiuj rimarkoj bezonas multe da spaco por argumentado, disvolvado de la ideo kaj kontraŭargumentado. En la bibliografio de mia formala lingvaĵo mi listigas la lingvistojn/verkojn kiujn mi studis antaŭ ol elpensi mian proponon. Certe en tiu listo ne trovas sin iu verko pri formala lingvaĵo de esperanto. Pri tio mi sekvas mian intuicion: mi sentas, ke se mi trastudas la proponojn de aliaj homoj, tiam miaj ideoj estos mise tuŝitaj, influitaj, transformitaj de tio, kion alia faris. Por fari, ke mia propono estu la plej simpla kaj originala (kiun mi povas fari), mi devigas min mem ne tralegi aliajn proponojn. Mi eĉ ne scias, ĉu aliaj proponoj tiaspecaj ekzistas, ĉar mi eĉ ne serĉis tion. Ĉiu homo havas sian propran manieron labori. Kaj, kiel mi skribis, mi ne konkuras kontraŭ aliaj proponantoj, tial mi ne bezonas koni tion, kion ili faras.

 

..chji+tie mi montras al vi ,kye antau^e mi transformis en via unua alineo uzadon pes ( <= de) interpunkcio antau^ vortoy senpere (sen interspaco) anstatau^ kutima postvorta dislokiqho pes interpunkcio (kaj mi shanqhis ankau^ skribformoyn pes kelkay gramatikay vortoy (prepozicioy ,konjjunkcioy ,pronomoy) je ( => pjjen) pli ( => plej (transira formo al ...) ==> blej) simple ,bele yi ( <= kaj) regule prononcatay:

 

..via komento ja havas kelkayn interesayn rimarkoyn ,.tamOn ,tiuay rimarkoy bezonas multe da ( => dhas [ðʌs]) spaco por argumentado ,disvolvado de ( => pes) la ideo kaj kontraŭargumentado ,.en la bibliografio pes ( <= de) mia formala lingvaĵo mi listigas la lingvistoyn/verkoyn ,kiuayn mi studis antaŭ ,(k)ol' elpensi mian proponon ,.certe ,en tiua listo ne trovas sin iua verko pri formala lingvaĵo ( => lingvazho) pes Esperanto ,.pri tio mi sekvas mian intuicion: mi sentas ,kё ( = kye) ,se ( => if) mi trastudas la proponoyn pes aliaj ( => olay) hhomoy ( = ĥomoy), tiam miay ideoy estos mise tuŝitay, influitay ,transformitay de ( => pet(s)) tio ,kion alia ( => ola) faris ,.por fari ,kye ( = kё) mia propono estu la plej ( => plejst (transira formo al ...) => blejst) simpla kaj ( => ī =yi) originala (kiuan mi povas fari) ,mi devigas min mem ne tralegi olayn ( < = aliajn) proponoyn ,.mi eĉ ne scias ,ĉu olay proponoy tiaspecay ekzistas ,ĉar ( => pro(s)ke) mi eĉ ne serĉis tion ,. ĉ'iua homo havas sian propran manieron labori ,.ī ( = yi < = kaj) ,kiel ( => ko) mi skribis ,mi ne konkuras kontraŭ olay proponanto ,tial ( => fro = pro fe <= pro chji+tio) ,?kro = ?pro ke <= ?kial  = ?pro kio) mi ne bezonas koni tion ,kion ili faras.

 

.!tiamaniere poiome chjiu+a nacia verkisto DEVAS transformi ("traduki")  nacilingvan tekston de sia verko en artefaritan naciEespan dialekton ,kiu+a estas tandema (filina lau^ nacia senca leksiko rilate al nacia shtata au^ ( => or^) regionala lingvo) ,konforme al gramatikay reguloy pes ( <= de)  universala (multlingva) gramatiko ( ,certe ,kun ( => yip) komunay por chjiuy lingvoy interpunkciay reguloy) yi GOST "Dasheevica" (GOST -+ Globala Ortografia Standardigita Transliterado) ,if ( <= se) la verkisto DEZIRAS rapide disvastigi la verkon tutmonde yi traduki ĝin ( = g^in = ghin ( => qhin = q^in < = dhen = d^en [ðən]) en diversayn multnombrayn naciEespayn (filinayn) dialektoyn (yip ( <= kun) simpla komuna gramatiko) pes ( <= de) ankorau^ ( <= an^koro) n'e ekzistanta globala (matra) lingvo Eespa per simplay programay Interretay tradukiloy

 

 

..via dua alineo ,al kiua mi respondas: 

 

Pri ekzisto de komuna por ĉiuj lingvoj (naturaj kaj artefaritaj) fonematika alfabeto kun komunaj ortografiaj reguloj de diverslingva skribado... nu! tio estas por mi problemo tro granda kaj tro vasta por konsideri. Mi ne kapablas elpensi aŭ prilabori solvon tiom grandan kaj vastan, kion certe necesas problemo tiom granda kaj vasta. Mi kontentiĝas kun esperanto. Ĝi sufiĉas al mi tiel, kiel ĝi estas. Tio ne estas kontraŭangla projekto kaj faŝisma kvazaŭnaciisma konduto. Tio estas simple homo, kiu ŝatas unu planlingvon. Ne pli, ne malpli.

 

..do ,mi respondas al dua via alineo:

 

.!chji+tiua via klarigo estas naiva au^ ,inverse ,ruza ,if ( <= se) vi eldiras:

!nu ,.tio estas por mi problemo tro ( => trejst) granda yi ( <= kaj) trejst vasta por konsideri ,.mi ne kapablas elpensi aŭ ( => or^ = orh) prilabori solvon tiom ( => fjjo) grandan yi vastan ...

.. -+ ?yilj ( <= ?chju) vi ne kredas ,kye mi jam SOLVIS fan ( <= chji+tiuan) problemon

,!certe ,la problemo ESTIS granda ,!sed ( => !on) mi solvis q^in ( = qhin <= ghin = g^in = ĝin) po"etape:

.!antau^e mi simple dislarqhis Esperantan alfabeton por fari qhin tau^ga por multay lingvoy ,on ne ( => nje = n'e) nur por Esperanto ,!multlingva alfabeto n'e postulas rifuzi pet(s) ( <= de) nacia alfabeto por aborigenoy ,!on zelotoy n'e devas trudi al olay ordinaray personoy nacian skribmanieron (ekzemple ,la chjinan hhieroglifan) ,on doni eblecon uzi la globale standardigitan ( ,!on n'e devige la latinliteran -+ !gravas ,kye qhi estu simpla yi simila al la fonetika)

,.nur ( => onlo) post ( => po(s)) modernigo pes ( <= de) alfabeto yi ortografia skribmaniero mi standardigis ankau^ ( => an^ko) la gramatikon pes Esperanto ,olvorte ( <= alivorte) dirante unulingvan ( => (jej)lolingvan) gramatikon ,por fari qhin oportuna(n) por anstatau^igi naciayn gramatikoyn ,konservante nacian SENCAN leksikon -+ !tiamaniere eblas krei artefaritayn naciayn dialektoyn ,similayn al Esperanto lau^ gramatika simpleco ,!yi la sama artefarita dialektiqho pes Esperanto estas ( => jas) onlo ( <= nur) kiel ( => ko) ekzemplo pes facila yi sukcesa artefarita dialektiqho pes chjiuy naciay lingvoy -+ !onlo ( <= nur) artefaritay dialektoy yip ( <= kun) komuna por ili gramatiko povos sukcese interplektiqhi per SENCA leksiko tute senperforte ,diference pet(s) ( <= de) la dominanta angla lingvo (Usona varianto) or nesufichje ( => nosufyichje) bone standardigita Esperanto ,post kio ( => po(s) ke) reale aperos globale internacia lingvo ,kiuan mi nomas ko lingvo Eespa pro modernigita gramatiko ,pruntoprenita el ( => pjjeljs) Esperanto.

 

.!certe vi povas uzi tradician Esperantan skribmanieron libere inter ... esperantistoy ,!sed n'e trudu alilingvayn ordinarayn personoyn ,kiuy n'e volas lerni multnombrayn naciayn skribmanieroyn (yi la tradician Esperantan) yi perdi pro tio liberan tempon ,!on ili kun granda plezuro tralegos vian Esperantlingvan or^ nacilingvan verkon ,uzante komunan skribmanieron ,kiuan ili povas ellerni de^infanece ( => pet(s)infanece)

,!same komuna gramatiko donas eblecon eviti lernadon pes multnombray naciay gramatikay  reguloy ,!sufichjas ellerni la blejst ( <= plej) oft(n)ay en busha parolo SENCAYN fremdlingvayn vortoyn yi ,uzante komunan gramatikon ,konversaci"i yip personoy an^ko ( <= ankau^) posedantay komunan gramatikon.

.?yilj lau^ via opinio nun ( => famo) estas ( => jas) trej ( <= tre) malbone ( => nonbone) ,kё ( = kye) ,ekzemple ,decimalay ciferoy (0 ,1 ,2 .... ,9) estas komunay yi ilin n'e necesas "traduki" ,!on ,if fe ( <= chji+tio) estas ( => jas) beno ,efmo ( <= tiam) ?kro ( <= ?kial) numeraloy ( ,kiuy rilatas al elementoy pes gramatiko ,) njas ( = n'as < ne estas) komunay -+ !mi kreis komunayn numeraloyn en Eespa gramatiko

,?yilj vi ankorau^ n'e konatiqhis kun ili -+ !vi devas fari fen ( <= chji+tion) ,se vi profesie interesiqhas pri lingvistiko yi echj konstruas propran lingvazhon.

 

------------------------------------------------

 

            ..vi klarigas:

 

Ne estas strange, ke Zamenhof elektis literojn de latinidaj lingvoj por esperanto. Li estis eŭropano, kiu parolis slavan, orientan kaj okcidentajn lingvojn. Li prenis la belsonecon de la itala kiel modelon por la belsoneco de esperanto. Tial tute ne strangas, ke esperanto estas kvazaŭ latinida lingvo aŭ lingvo kun latinida influo.

La kreintoj de lingvoj povas nur iel reprodukti (aŭ re-prilabori) la lingvan universon, kiun ili konas. Ne povas esti aliemaniere, ĉar oni pensas kaj agas nure per tio, kion oni havas en la menso.

Sed esperanto, nure pro ties alfabeto aŭ fonetiko, ne povus esti kontraŭangla, ĉar la alfabeto de la angla estas ankaŭ latinida.

Kiel la latinida alfabeto de esperanto povus esti kontraŭangla ,kiam la alfabeto de la angla estas ankaŭ latinida?

La ununura malsameco (inter la angla alfabeto kaj la esperanta) estas la supersignoj de la ĉapelitaj literoj de Esperanto, sed tio ne sufiĉas por aserti, ke la esperanta alfabeto estas ĉina aŭ korea aŭ hieroglifa aŭ semida aŭ hinda, ktp. Do, mi ne konsentas kun via aserto "kvazaŭ speciale kontraŭ la angla lingvo".

 

..mi rimarkas al via klarigo:

 

..mia aserto "kvazaŭ speciale kontraŭ la angla lingvo" rilatas blejparte ( <= plejparte = ?pliparte) al gvidantay E+movadon administrantay esperantistoy ,kiu(a)y luktas kontrau^ dominado de la angla en la mondo por dominado de Esperanto anstatau^ la angla -+ ,.sed ( => on) ?kia ( => ?ka) jas ( <= estas) diferenco pro fa ( <= chji+tiua) intershanqho de tutmonda dominado.

 

..vi dau^rigas:

pri la internaciismo de esperanto...

Ĝi ,kompreneble ,estas relativa ,!ĉar ( => proskё = pro(s)kye) la aŭtoro de la lingvo estus ( => jus) devinta ( => devigita) scipovi ĉiujn lingvojn de la mondo (la pli ol ( => dha blej kolj) kvin mil lingvoj de la mondo) ,por povi estigi planlingvon ABSOLUTE internacian.

 

..(NOTO: !mi rifuzas fan aserton ,proskye necesas scipovi onlo ( <= nur) teorion pes universala gramatiko yi ( <= kaj) logikon pes (hho)m(en)a (hhoma = mena) pensado por fari seneraran (logikan) gramatikan strukturon -+ !!onlo skeleton pes tutmonda planlingvo ,!on ( <= !sed) nje ( = n'e <= ne) tutmondan planlingvon yip ( <= kun) dhesa ( = q^ia = qhia <= ghia = g^ia = ĝia) SENCA leksiko -+ !mi elektis el diversay lingvoy onlo bele yi simple prononcatayn gramatikayn elementoyn: hhelpayn yi servayn vortoyn yi morfemayn partoyn pes SENCAY vortoy -+ prefiksoy ,sufiksoy ,finazhoy ,!tutmonda lingvo ,jam nomata kiel EeSPE ,formiqhos baldau^ ( => baldo) pams ( <= qhis = q^is <=  g^is = ĝis = ghis) fino pes kuranta  jiarcento memstare dank" pem ( <= al) intermiksado pes senca leksiko pes hhelpay (tandemay) naciEeSPAY dialektoy ,similay pem ( <= al) Esperanto lau^ gramatika strukturo ,ekzemple ,por kvazau^nacia Esperanto la hhelpa (tandema) dialekto (an^ko lingvo) jas EsperantEeSPE -+ !chjiuy tandemay lingvoy hhas ( <= hhavas) la saman simplan gramatikon ,similan esence pem gramatiko pes Zamenhhoofa Esperanto ,on echj blej ( <= pli) regula yi pro fe ( <= pro chji+tio+e) Esperanto n'e tau^gas por plenumi rolon echj pes hhelpa lingvo (ko ( <= kiel) EsperantEespe) ,!n'e onlo ( = nonlo) ( <= ne nur) pes internacia tutmonda lingvo)..

 

Ĉu vi komprenas la vastecon kaj absolutecon de la tasko plani absolute internacian lingvon? Eĉ se vi mem scipovas ĉiujn lingvojn de la mondo (la vivantajn kaj la mortintajn, la plimultajn kaj la malplimultajn)... eĉ se vi havas tiom grandegan, plejan sciadon, kaj eĉ se vi havas la korektan inteligenton, racion, rezonpotencon por plani vere absolute internacian lingvon, la cetero de la mondo ne akceptos ĝin ,ĉar vi estigis ĝin sen la konsento de ĉiuj popoloj de la mondo. Ili ĉiam diros: kial unu eŭropano aŭ ruso rajtas plani internacian lingvon por la tuta mondo sen nia opinio?

 

..(NOTO: ?kro ( <= ?kial) vi opinias ,kё ( = kye) mi n'e demandas konsenton pes interlingvistoy ,unuavice ,yi n'e alvokas ( => (p)ejmvokas) chjiuyn ( ,!echj ordinarayn) menoyn ( = ĥom(en)oyn) pejm ( <= al) elektado pes la blejst ( <= plej) bele prononcatay SENCAY sinonimoy pjjeljs chjiuy lingvoy pes la mondo hhelpe pes artefarita dialektiqho pes chjiuy naciay yi kvazonaciay ( <= kvazau^naciay) ,ko (<= kiel) Esperanto ,lingvoy yip komuna la blejst korekta gramatiko lau^ modelay ekzemploy pes kreitay pet(s) le ( <= mi) EsperantEespa ,In^glîŝEespa yi RusEespa lingvoy)..

 

Kaj ĉiu argumento, kiun vi mem metas hodiaŭ kontraŭ esperanto, ili metos kontraŭ via propra projekto, eĉ se ĝi estas perfekte kaj plej ( => blejst) taŭge elpensita. Tiel estas la mondo. Do, la aserto "esperanto estas internacia lingvo" ne estas mensogo: ĝi estas simple relativa vero. La aserto devus esti: "esperanto estas la blejst ( <= plej) internacia planlingvo, kiun oni elpensis kaj kiu sukcesis iĝi vivanta lingvo, ĝis nun". Kaj mi vere kredas je tiu ĉi aserto, ĝi estas racia, pruvita de evidentoj, de realaĵoj. Por mi ĝi ne estas mensogo.

 

--+ (NOTO: .!on ( <= !sed) le ( <= mi) parolas n'e pri fanatika blinda kredo de kelkay ordinaray diletantay komencantoy ,por kiuay Zamenĥofa Esperanto jas la unua fremda lingvo pli au^ malpli ( => b(o)lej or^ m(a)lej ( = mlej = nonb(o)lej)) facile lernita ,pro  kĥe ( = ke <= kio) ili ( => zy) trafas en fanatikan senprudentan ( => (h)o(ps)prudentan = (h)oprudentan)  kredon ,!on pri scienca kompare famo ( <= nun) ekzistantay artofaritay planlingvoy kau^ ( = kaj+au^ => yir^) echj onlo lingvay prijektoy ,por(ke) trafe elekti la blejst tau^gan por tutmonda lingva komunikado ... !!anstatau^ ( => pjjenlo pes) la angla lingvo)..

 

 ..ekzyistas aktuala slogane:

 

.!if ESPERANT'ISTAY NACIONAL'ISTEY novolas ( = nje volas) agnoski ,lerni 'i disvast'igi EsperantEespan l'ingven ko l'ingve la blejst tau^ga pors internacia komunikade anstatau^ kvazau^nacia Zamenĥoofa Esperanto ,efmo ( < = t'iam) zy ( < = 'ili) DEVOS AGNOSKI baldau^ pjje dha sama role INhGLIhShEeSPAN ( = IN^GLI^S^EeSPAN) LyINGVEN.

 

.!restas jejchado ( < = dek du) qejnj(i)jeys ( < = tag(nokt)eys) pams jjBMa [jejbema] ( = 45a) datrevene pes Dasheevice yi jjLMa [jejlema] ( = 15a) datrevene pes juniversala gramatyike pes muchjdialekta  matra lyingve Eespe.


povigita de