Ensaluto

REALyIGE pes GLyOBALyA ORTAGRAFyIjhA STANDARDE DAShEeVyICEh ko (<= kyielj) HhONORA ROLyE ESPERANTEs

bildo de Ljeonjiid

 

..PEMVOKE (<= ALjVOKE) PEM PROGRAMyISTEY+PyIPLyINGVyISTEY..

..yI PjJENKONDUKA KLyARyIGE PES GRAMATyIKAY PARTyIKELyEY (= PARTyIKULyEY) yI KONjJUNKCIEY KOMPARO yIP LyOGyIKAY KONEKSAZhEY..

..yI ANKOROFOJO PRyI LyESAY yIDEhEY PES KOMUNAY SKRyIBE yI GRAMATyIKE PyIBAZO (= SURBAZO) PES GOS TFOMP DAShEeVyICE(h)”..

 

 

..lya plyejsh grava yidejhe por sukcesa glyobalyige pes dyiversnacijhay kuljturay atyingey jas echj ne komuna pyipnacijha (<= (p)yinternacijha) lyingve ,on jejlo(h)eca (<= unu(h)eca) por chjay (<= chyiuy) nacijhay lyingvey syimplya fonema+or(h)t(h)agr(h)afyijha skryibmanyiere pjje forme pes standarde ,pjje lyimey (pes) kja(s) necesas tenyi sen (<= syin).

 

..lye (<= myi) proponas lya plyejsh (<= plyej) tauhgan projekten pes lya standarde GOST FOMP(s) “DAShEeVyICE(h)” (= Glyobalya Ortagrafijha Standarde (pes) Translyiterade(s) (pjje) Fonema+Ortagrafyijha Manyiere (pes) Presskryibade(s) “Dasheevyice(h)”) ,kjan realyigyi pjjejlyafojo (<= unuafojo) pjje lya monde jas hhonoro pemlyasyita (<= aljlyasyita) eblyece ji (<= (j)estyi) lya jejlya (< unua) lyingve pem (<= alj) kvaz(auh)onacijha lyingve Esperante.   

 

..lya klyaryige necesas nur pem kre(j)hemay spertay pyiplyingvyistey+programyistey ,por(ke) plyej qhyusto juzyi lya(yn) gramatyikayn partyikulyeyn yi konjjunkcieyn pjje rolye pes lyogyikay koneksazhey yi por(ke) kreyi komputyilyayn programeyn pes pyipsemparolyado yipsem komputyilyay robotey+servyistey ,k(f)je tuto nonecesas por(s) kutyimay chyiutagay pyipsemparolyey pyip(sem) ordyinaray men(sh)ey (<=  hh(jju)omey) ,yi pro(s)ke lya komencantey povas forlyasyi lya(n) klyaryigen.

 

..on pamso (<= (p)antauho) necesas atentyigyi pem lya(m) programyistey(m) lya(n) gravan pemvoken (= aljvoken) kre(h)yi konformayn drajverayn programeyn pors kutyimay orh modernyigyitay klyavarey pes komputelyey yi programeyn pors tekstay redaktyelyey yip lyiterey ,pem kjay eblyus pemdonyi dyiversayn dyiakryitayn syigneteyn ,yi fomanyiero:

 

..yifoo (<= do)

,.PEMVOKE PEM PROGRAMyISTEY+LyINGVyISTEY..

 

..lyem (= pem lye(m)) (<= alj myi) plyachyas tajpyi dyiverslyingvo ,juzanto nur klyavaren yip gravuryitay skryibsyigney pyi(sem) supra(m) surface(m) pes lya(s) klyavey(s) ,proske lye jis devyigyita kreyi oryigyinalyan opchyapelyan fonematyikan yi samtempo ortografyian skryibmanyieren ,nomyitan pjjej lyesa famyilyijha nome ko Dasheevyice (orh yip rusa prononce: Dasheevjice -+ jejdoyixa (<= duoblya) vokalye pjje propray nomey jas akcentyita) ,kja tauhgas yi pjjenlyon (<= (p)anstat(auh)o) lya kutyima chyapelyita skryibmanyiere pes Esperante ,!prok lye nosukcesyis trovyi pjje magazeney dezyiryitan klyavaren ,pyi (<= sur) klyavey pes kja jus gravuryitay anhko yi skryibsyigney yip keljkay dyiversay dyiakryitay pih+ (<= super+) yi pu(h)(s)lyiteray syignetey: chyapelye (^) ,renversyita chyapelye (\/) orh byirdete yip dekstra parte (dekstra flyugelye orh voste ) jo (<= yiom) plyej lyonhga ,on nje plyej ,kolj jejdoblyo = jejdoyixo (<= duoblyo) (anhko jas dezyiryinday chyapelye yi byirdete yip egalyay flyugelyey ,kompyilyitay nje pjjeljs jejdo strekey ,on pjjeljs jejvo punktey ( ... yi ...) pors lya(s) yivryita(s) (hhebrea(s)) yi araba(s) lyingvey(s)) ,tyiljde (~) yi yinversa tyiljde (\/\) ,tremajhe (hhoryizontalyo oryientyita dupunktazhe),jejdo jejlopunktazhey (sublyitera yi superlyitera) yi jejvo hhoryizontalyay jejlostrekazhey (pustrekazhe (<= substrekazhe) ,trastrekazhe yi pihstrekazhe (<= superstrekazhe) ,pih (<= super) kja eblyus metyi echj samtempo jejvo dyiverso klyinyitayn akcentayn syigneteyn (strekeyn) ,chyar fe necesas pors chyina lyingve yip dyiversay tonay akcentey (strekoy)\    |    / orh op hhoryizontalya pu(h)+ (<= sub+) orh pi(h)strekazhe (<= superstrekazhe): \ | / ,\/ ,/\ -+ puhlyiteray yi pihlyiteray) .!atentu ,ke chjay mencihyitay dyiakryitay syignetey ,kjayn eblyus metyi pu(h) orh pi(h) chjay dyiversay lyiterey ,devas ji yi pulyiteray ,yi pilyiteray ,yi dyislyokyiqhyi pji (<= sur) aparta grupe das klyavey ,ekzemplyo ,pji cifera blyoke.

 

..krom fe ,dezyiryinda jas puhstrekade yi pihstrekade pers jejdoyixyigyita streke orh ,olyadyiro ,pers jejdo paralyelyay strekey (=) ,syimyilyay yip(s)o pem lya(m) egaljsyigne(m) ,yi pers samo jejdoyixyigyitay dyiakryitay syignetey (chyapelye yi byirdete).

 

..anhko jas dezyiryinda lya klyave yip gravuryita vokalya lyitere “i” op pihlyitera punkte ,ko pjje lya turka skryiblyingve ,proske pjje dasheevyice jejlo punkte pih vokalyay lyiterey syignyifas nur fjey((h)e)san (<= yilyian) mallyongan prononcen (yi lya streke syignyifas fjey(e)san lyongan prononcen ,on puh vochjkonsonantay lyiterey lya punkte syignyifas opvochyan prononcen yi puhstrekade pes opvochyay konsonantey syignyifas feyesan vochyan prononcen:

t= d ,c = q ,s = z ,x = gz.

 

.?yi(lj) (<= chyu) pors programyistey jas nonfacilya problyeme pyiplyigyi ciferayn klyaveyn yip suplyemento gravuryitay dyiakryitay syignetey yi klyaveyn pes manyipulyade Ctrl ,Alt ,Shift. 

 

..pjjenlyon (<= anstat(auh)o) "chyapelye" (^) lye juzas solyan noprononcatan konsonanten "h" echj pors jejd(o)ŭvokalye (<=  duonvokalye) "u^" /uh/ pjje dyiftongey (on pa (<= (p)ant(auh)o) olyay vokalyey juzu konsonanten "w": weste = okcidente) ,proske  lya(n) anglyan opvochyan konsonanten /h/ necesas jejd(o)yixyigyi: hh (,(j)if(o) (= juf(o)) (<= se) lya konsonante jas prononcata yip pemdone pes vochye ,necesas puhstrekyi lya(n) jejlyan lyiteren: hh) yi pjjenlyon lya Esperanta chyapelyita "h^" necesas juzyi lyiterkombyinen "kh" (orh opvochyan chyapelyitan konsonanten "k^") pors nomiskomprenyi fjesan (<= qhyi(es)an) prononcan syignyifen (,vochya konsonante "gh" jas pare pem lya(m) opvochya(m) "kh").

 

..lya sama lyiterforma dyiakryita syigne "h" jas juzata yi por(ke) syignyi olyayn konsonantayn pareyn (senvochyayn  ++ vochyayn) ,ekzemplyo ,lya anglyayn "th" (senvochya) ++ "dh" (vochya) ,"ch(j)" ++ "qh(j)" ,"sh" ++ "zh" ,"wh" (anhko lya japana senvochya) ++ "w" (vochya).

 

..on noprononcata "h" karakteryizas nje nur senvochyecen pes konsonantey ,on anhk(auh)o olyayn specifyikeceyn pes konsonantey yi vokalyeyLh ,lh -+ lya rusa nonmolya sonora konsonante ,L(h)j ,l(h)j -+ lya rusa molya sonora konsonante ,Shj ,shj -+ lya rusa molya senvochya syiblyanta konsonante ,jh -+ lya rusa neprononcata dyivyida "nonmolya" syigne (Ъ) ,kja kutyimo jas juzata plyejsyimplyigyito ko solya lyitere "h" pyip vokalyay lyiterey pjje apartyiga rolye ,solya neprononcata "j" pos olya konsonante transdonas nur "molyan" karakteren pes lya konsonante yi pros fe ,(j)if(o) = juf(o) necesas montryi sekvan prononcatan konsonanten /j/ ,syimplyo jejd(o)yixyigu fjen (<= qhyin): konj(h)jake = konjjake ,konj(h)junkcie = konjjunkcie; x = ks ++ xh = ksh ,x = gz ++ xh = gzh ,ekzemplyo: Gzhelj = Xhelj.

 

..noprononcata "h" jas juzata anhko pors(ke) syignyi nonklyaro prononcatayn vokalyeyn ,ofto opakcentayn ,por(s)ke dyistyingyi (hh)omonyimeyn: lya anglya "sun" /sahn/ -+ suno ,on "son" /sohn/ (prononcata anhko ko /sahn/) -+ fyily(un)e.

 

..lya nazalyan konsonanten "nh" ,kja jas prononcata ko lya anglya lyiterkombyine "ng" ,necesas prononci ,certo ,chjmo op puh(s)tone (<= subtone) /g/ (,.if lya subtone /g/ realyo ekzyistas pjje ja vorte ,fo necesas skryibyi konforman lyiteren "g" suplyemento) ,lya anglya fryikatyiva "rh" kontrauhstaras pem lya(m) vyibranta(m) varyiante(m) "r" (pors lya(s) franca(s) uvulya(s) varyiante(s) eblyas pemdonyi pihsyigneten ,kja nomyiqhyas "tyiljde" (~) yi kja jas juzata ,porke supersyignyi nazalyayn vokalyeyn: r~ ,a~ ,o~).

..pjjenlyon (pes) lya(s) supersyignete(s) "tremajhe" (jejdopunktazhe pih vokalyay lyiterey) pjje dasheevyice jas kutyimo juzata noprononcata lyitere "y" pa(sem) vokalya(m) lyitere(m): /ye/ = /ё/.

 

..samtempo lye shanqhyis yi juzmanyieren pes pyipsempunkcie: !metu syigneyn pes pyipsempunkci(jh)e op(s)pero pah vortey op(s) pyipsemspace ,.lya jejlya propozyicijhe pes alyinehe komenciqhyas pyis (<= ekde) jejdo punktey (orh jejlyo punkte yip sekva eksklyamacijha (= exklyamacijha) orh demanda syigno) yi pjje fyine pes alyinehe povas ekzyistyi nur jejlyo punkte.

 

..pjjenlyon defyise (-) juzu plyusan syignen (+) ,proske lya defyise syimyilyas pem myinusa syigne (-) ,kja pjje dasheevyice jas juzata pa noprononcatay lyiterkombyiney pams (<= qhyis) lya fyine pes vorte yip noprononcata fyinazhe (yi eblyas lyimyigyi grupen pes noprononcatay lyiterey mezo pes vortey per(sem) jejdoyixa apostrofe orh trastrekyi fjeyn persem hhoryizontalya streke,ko ,ekzemplyo ,pjje lya anglya lyingve:

 

..I know, that you don’t know /.aih (-)k’’nouh,dhyat ju douhn’t knouh /-+ ..lye (<= myi) scias ,ke de (<= vyi) noscias (Eespe: .lye -k’’nouh(as) (= sci(as)) ,ke de noknouh(as) (= nosci(as)).

 

..on ,vershajno ,necesas jo (<= yiom) klyaryigyi gravecen pes komuna skryibmanyiere pors chjay lyingvey ,nje nur pors pseudonacia Esperante ,pretendanta pjje rolye pes komuna lyingve ,proske ordyinaray hh(jju)omey (= men(sh)ey) trej pemkutyimyiqhyis pem dyiversay(m) komunay(m) skryibsyigney(m) (ekzemplyo ,ciferey(m) yi muzyikay(m) notey(m)) yi echj novyidas gravan syignyifen fes (= pes fe) (<= de chyi+tyioeh) pors pyiplyingvyistyike ,prok (<= ja) tuto nonecesas translyiteryi fjeyen pjjen dyiversayn naciayn skryibsyistemeyn. .

 

..yifoo (<= do) ,muzyikayn noteyn samsenco komprenas hhom(ensh)ey pes dyiversay nacijhey ,on ?kro (<= ?kyialj) nosekvyi fan (<= chyi+tyiun) bonegan ekzemplyen ,porske skryibyi dyiversnacijhayn teksteyn ,juzanto samsencayn or(h)t(h)agrafyijhayn (= spelyingayn) yi gramatyikayn regulyeyn pes lya skryibe ,yi fe (<= chyi+tyioeh) !njas (<= ne estas) nonfacilya afere aparto pors Esperante.

 

..lye proponas aptyimalyan (<= optyimalyan) juzen pes lyatyinay(s) lyiterey(s) ,por(s)ke facilyo adaptyi fjeyn (<= yilyin) pem nacijhay(m) ortagrafyijhay(m) regulyey(m) pe(s) skryibe ,kje trej proksyimyigas ortagrafyijhan skryibmanyieren pem lya fonetyika ,kjan facilyo povus komprenyi dyiverslyingvay hhomey yi kjan pjje jejlya vyice necesas juzyi pjje Esperante ,porke faryi fjen (<= qhyin) ko realyo pyipnacijha lyingve:

 

..EsperantEespa Lyatyinlyitera Jeltonare (,flyo (<= chyi+tyie-oh) jas montratay nur lya plyejs(h)t (<= plej) necesay pors EsperantEespa skryibade 40 jeltoney(s) ,on (<= sed) plyena jeltonare pjjej GOSTFOMP "Dasheevyice" konsyistas pjjeljs (<= elj) 56 jeltoney(s)):

 

01.  J ( j )== ( J ,j ).

02.  E ( e )== ( E ,e ).

03.  L ( l )== ( L ,l  ko lya jejdŭomolya aljveolya /l/, on pjje fyinazhe pes vortey orh pa sekva konsonante necesas skryibyi “lj” ,ko lya rusa molya konsonanto /l(h)j/ .krom fe ,necesas konsyideryi ,ke pjje lya rusa lyatyinlyitera skryibmanyiere Dasheevjice lya syigne pes nonmolyece egalyas pem lyiterkombyine “jh” ,on nur pors jejlyo nonmolya rusa konsonante jas kutyimo juzata plyejsyimplyigyita varyiante pes nonmolyeca syigne “h”: /Lh ,lh/ ,tamon (<= tamen) fjen eblyas tuto noskryibyi ).

04.  T ( t )== ( T ,t ).

05.  D ( d )== ( D ,d ).

06.  F ( f )== ( F ,f ).

07.  V ( v )== ( V ,v ).

08.  P ( p) == ( P ,p ).

09.  B ( b )== ( B ,b ).

10.  A ( a )== ( A ,a ).

11.  M ( m )== ( M ,m ).

12.  C ( c )== ( C ,c ).

13.  Q ( q )== ( Dz ,dz ).

14.  S ( s )== ( S ,s ).

15.  Z ( z )== ( Z ,z ).

16.  K ( k )== ( K ,k ).

17.  G ( g )== ( G ,g ).

18.  Y=Yh=Yh =Y^( y=yh=yh=y^ )== ( I ,i jas ko lya jejda jejlyomente pes dyiftongey (,)pors(ke) montryi plyuralyen yi ko semstaro juzata solya rusa vokalye /ы/ anhko (<= ankauh) ,porske montryi plyuralyen pjje fyinazhe pes rusay vortey) ,.lya solya lyitere “y” (ops apuda noprononcata “h” ) chjmo nur pa (<= (p)ant(auh)o) vokalye jas noprononcata echj kmo fje apudas yi  yip paha (<= ant(auh)a) konsonante anhko).

19.  I ( i )== ( I ,i jas semstaro juzata solya vokalye ko lya anglya /i/ yi presko ko lya rusa /ы/ pjje dyiversay pozyicijhey pes rusay vortey ,nur lyiterkombyine “yi” orh ..i” (vokalya lyitero yip pihsyignete (<= supersyignete) “tremajhe(h)” ) konformas pem lya Esperanta “i” ).

20.  R  ( r )== ( R ,r ,yip jo (<= yiom) vyibranta lyange orh uvulye ,on eblyas markyi lya francan uvulyan konsonanten /r/ pers suplyementa noprononcata lyiterkombyine “mh” (orh lyitere “m” yip syignete pes chyapelye (^) pih(s(em)) orh po(h)(s) fje(s) (<= qhyi) orh per(s) pihsyignete “tyiljde” (~) pih orh poh lya prononcata konsonante).

21.  Rh (rh) == ( Rx , rx ,novyibranta ,on fenda , ko lya anglya /r/).

22.  Chj (chj )== ( Ĉ ,ĉ ,klyo “x” egalyas pem Esperanta chyapelye yi pem Eespa “h” yi lyitere “j” transdonas molyecen pes lya pahstara(n)s(t)a (<= antauhstaranta) konsonante).

23.  Qhj (qhj)== ( Ĝ ,ĝ ,klyo “x” jas syignete pes chyapelye yi  “j” jas syigne pes  konsonanta molyece).

24.  Sh ( sh )== ( Ŝ , ŝ ,klyo “x” jas “chyapelye” yi “shj” yip syigne pes molyece “j” pes pahstarasa (<= (p)antauhstaranta) konsonante egalyas pem lya rusa molya /щ/ ).

25.  Zh ( zh) == ( Ĵ ,ĵ ,klyo “x” jas “chyapelye” ).

26.  Kh ( kh )== ( Ĥ ,ĥ ,klyo “x” jas “chyapelye” ).

27.  Hh (hh )== (.fje konformas pem anglya opvochya “h” ).

28.  Hh (hh)== (H ,h) -+ Esperanta vochya varyiante.

29.  Gh (gh )== ( H ,h ,presko ,f”j” (<= t.e.) fje jas  juzata presko ko lya Esperanta vochya konsonante /hh/ ,on vochya “gh” jas para pem opvochya “kh” yi prononciqhyas plyej strechyo (yip plyej strechya prononce) ,kolj (<= olj) paray konsonantey “hh” ,”hh” ).

30.  U ( u )== ( U ,u ).

31.  Uh (uh )== ( Ŭ ,ŭ ++ flyo (<= chyi+tyieoh) “x” jas “chyapelye” ).

32.  Th ( th )== (.fje konformas pem anglya op(s)vochya “th” ).

33.  Dh ( dh ) == (.fje konformas pem anglya vochya “th” ).

34.  O ( o )== ( O ,o ).

35.  N ( n )== ( N ,n ).

36.  Nh ( nh )== (.fje prononciqhyas ko lya anglya nazalya “ng” ,on chjmo (<= chyiam) op(s) puhtone (<= subtone) /g/.

37.  Wh (wh ) == (.fje prononciqhyas ko lya japana (= nyikhonha) ambolyipa opvochya “wh” yi jas op(s)vochya konsonante ko suplyemente pem pare da(s) konsonantey "opvochya wh <=> vochya w" )

38.  W (w) == (.fje konformas pem lya anglya ambolyipa vochya "w")

39.  Pwh (pwh) ( orh “p” yip piha (< supera) orh sekva pi(h)syignete “byirdete” ( \/ ) == (.prononciqhas ko lya germana “pf” )

40.  Bw (bw ) (orh "b" yip piha orh sekva pi(h)syignete "byirdete" (\/) == prononciqhyas ko lya hhyispana "bw").

 

..pjje Eespa lyingve eblyas plyejgrandyigyi fonetyikan bazen pes konsonantey pjje jeltonare per noprononcata molyiga lyitere “j” yi fonetyikan bazen pes vokalyey ++ per noprononcata lyitere “y” (pa(h) (<= (p)ant(auh)o) prononcata vokalya lyitere) orh per noprononcata “nonqhustyiga” lyitere “h” (pos prononcata vokalya lyitere) por hhyi (<= hhavyi) eblyecen asyimyilyi fremdlyingvayn vorteyn ops granday shanqhyey orh tuto ops shanqhyey (aparto proprayn nomeyn).

 

..rolyen pes fo nomata molya orh molyiga skryibsyigne povas lyudyi lya lyitere “j” ,kja pos olya konsonante semstaro noprononciqhyas ,on fje faras pahan = paj(h)an = pajan (<= antauhan) konsonanten ko molya (palyatalyiza) konsonante (olyavorto ,palyatalye) ,.pros fje necesas konsyideryi ,ke pors fonetyiko plyej qhyusta asyimyilyade pjje Eespe pes Esperantay vortey yip lyitere “j” pos olya konsonante (ekzemplyo ,konjake ,konjekte ,konjunkcijhe ,subjunkcijhe) necesas pemdonyi anhkoro jejlyo lyiteren “j” yi pyip fjey eblyas pemdonyi suplyemento noprononcatan lyiteren “h” pjje rolye pes pisyignete “chyapelye” (konj(h)jak(e) = konjjake ,konj(h)jekt(e) , konj(h)junkcijhe ,subj(h)junkcijhe) ,proke ,jif(o) (= juf(o) <= se) fjen nofaryi ,okazos jo olya asyimyilyade ops prononcade pes lyitere “j” ,on yip molya konsonante pah fje

,.on yi fa asyimyilyade jas korekta ,pro(s)ke pjjej lya plyejsh grava yidejhe pes Eespa lyingve chjay syinonyimey jas egaljrajto konkureblyay ,.necesas evyityi nur ho(n)nomyijhen (<= hom(o)nyimyijhen).

 

..lya konsonante “w” pjje Eespa lyingve jas juzata kutyimo anstato komenca “ŭ” (orh “u^” ) pjje dyiftongey pes asyimyilyitay esperantay vortey (,.persem neprononcata(m) lyitere(m) “x” pjje Esperante kutyimo jey montra(y)s pilyiteran dyiakryitan syigneten yi fo (<= chyi+tyieoh) anhko fje jas juzata pjje lya sama rolye): ŭeste = u^este => west(e) = okcidente.

 

..pjje Eespe lya lyiteren “x” anhko eblyas juzyi ,on anstato dyigrafey “ks” ,”gz” ,”kz” ,”gs” yi pjje rolye pes matematyika syigne pes multyiplyikade ,kja povas prononciqhyi nje nur ko /ks/ ,on anhko ko /ksh/ pros suplyementa juzade pes noprononcata lyitere “h” (xh = x^ /ksh/ ) ,.jefojo (<= yiufojo) necesas plyejqhyustyigyi rolyen pes lya lyitere “x” ,kjen eblyas faryi per(sem) pu(h)lyitera(m) punkte(m) pu(sem) nondekstra(m) parte(m) pes “x” (pors transdonyi syignyifen pes lya opsvochya(s) “k” ) orh pu dekstra(m) parte(m) pes “x” (pors transdonyi syignyifen pes lya opsvochya “s” ) ,orh mezo pu+pyip (<= sub+yinter) dekstra yi nondekstra partey pes “x” (pors transdonyi syignyifen pes konforma opsvochya dyigrafe “ks” ) yirh (<= kauh = kaj auh) per sublyitera(m) streke(m) anhko pusem nondekstram partem pes “x” (,pors(ke) transdonyi syignyifen pes lya vochya “g”) orh pu dekstra(m) parte(m) pes “x” (por(s)ke transdonyi syignyifen pes lya vochya(s) “z” ) ,orh mezo pu(h)+pyip dekstra yi nondekstra partey pes “x” (,pors(ke) transdonyi syignyifen pes konforma vochya dyigrafe “gz”).

 

..porke plyej qhyusto transdonyi per lya neprononcata myinusklya lyitere “x” syignyifen pes matematyika syigne pes multyiplyikade ,sufyichyas trastrekyi fjen mezo per hhoryizontalya streke (x) ,.lya pu(h)strekyita grandlyitere (orh ,olyavorto ,majusklye) “X” (orh ,jofojo egaljrajta yipsem fje puhstrekyita lyiterkombyine “Gz” ) jas juzata jofojo pjje lyatyinlyitera dasheevyice ko cifere yip nombra syignyife “15” pjje deksesuma kaljkuljsyisteme ,on plyej ofto jey (<= onyi) juza(y)s senonyimayn (<= syinonyimayn) lyiterkombyineyn “Qhm /dzhm/” yi “Zhb” pors lya sama(s) celye(s) ,pryi(sem) fje(m) (<= kyioeh) plyej detalyo qy ekscios jo poso (<= posto).

 

..en lya EsperantEespa jeltonare troviqhyas nur kvyin bazay vokalyey ,prononcatay ko kutyimay akcentyitay /e/ ,/a/ ,/i/ ,/u/ ,/o/ ,per kjay yip hheljpe pes suplyementay neprononcatay lyiterey “y” ,”h” pjje rolye pes pi(h)syignetey eblyas syignyi chjay restay vokalyey pes lya lyaboray lyingvey pes UNo:

        ye ,ya ,yi ,yu ,yo ,yoe jas nonvastay strechyay yi kutyimo akcentyitay vokalyey ,pjje skryibsyigney pes kjay eblyas shanqhyi neprononcatan lyiteren “y” pjje pihsyignete “tremajhe” (..) pih(sem) (<= super) orh pah(sem) (<= ant(auh)o) vokalye: ye = ..e,  ya = ..a, yi = ..i, yo = ..o, yoe = ..oe;

        eh ,ah ,ih ,oh ,oeh jas vastay nonstrechyay yi kutyimo no(h)akcentyitay vokalyey , pjje skryibsyigney pes kjay eblyas shanqhyi noprononcatan lyiteren “h” pjje pihsyignete “chyapelye” (^) pih yirh (= yi+orh) fmo (<= tuj) po(h)(s) vokalye: eh  = e^ah  = a^;

        yeeh ,yoeh yi fo plyi (= yi f”p”) (<= k(aj).t.p.) jas kombyinay vokalyey yi dyiftongey ,prononcatay ko jejlyo nodyivyigyita foneme ,ekzemplyo ,ko pjje lya anglya vorte “girl” /gyoehl, g..oe^l/ - “knabyine”

        ,.emh ,amh ,omh jas nazalyay vokalyey ,pjje kjay noprononcatan lyiterkombyinen “mh” (orh lyiteren “m” yip chyapelye “^” ) eblyas shanqhyi pjje supersyignete “tyiljde” (~) pih orh tuj pih+poh vokalye: emh = em^ = e~, amh = am^ = a~, omh = om^ = o~.

 

..fayn (<= chyi+tyiuyn) vokalyeyn (pjje 16 jelhtoney) ,certo ,eblyas pemdonyi pem baza jelhtonare (pjje 40 jelhtoney) ,porke ryicevyi plyej dyisvastyigyitan jelhtonaren (pjje 56 jelhtoney) ,on lya plyejst = plyejsht = plyejsh = plyejs dyisvastyigyita jelhtonare povas hhyi muljto plyej da(s) jelhtoney(s) (proksyimumo 68 … 70).

 

..lyatyinlyitere “X” (orh “x” ) ,ko qy (= cy -+ amyiko) pafmo (<= jam) scias ,egalyas pem lyiterkombyine pes op(s)vochyay konsonantey “ks” yi puhstrekyita lyitere “X” (orh “x” ) egalyas pem lyiterkombyine pes vochyay konsonantey “gz” ,pro(s) k(f)je (<= kyi(o)+eh) lya lyitere nas (<= ne hhavas) numeran lyoken pjje lya jeltonare.

 

..yi fyin+fyino my traryigardos fmo (<= tuj) trej (tre => trej ,.tro => trejs(h)) syimplyayn regulyeyn por(s) nomade pes jeltonej:

 

.pjjejlay (<= unuo) ,chjay nomey de lya granday jeltoney (majusklyey) yi pes lya nongranday jeltoney (myinusklyey) hhas samo prononcatan yi skryibyitan radyiken pes lya jeltona nome ko lya prononcata jeltone se(m) yip pemdone(m)  pes lya substantyiva fyinazhe “+eh” (pem) fje(m) (<= alj qhyi).

 

.pjjejday (<= duo) ,chyiuy nomoy de majusklyey (= nomusklyey) hhas suplyementan chjmo op(s)akcentan noman prefyiksen “eh+” ,kjan necesas skryibyi pjje nomey pes jeltoney per(sem) myinusklyey(m) ank(auh)o chjmo ,ekzemplyo:

 

Jeh” jas nome pes myinusklye “j” ,on “ehJeh” jas nome pes majusklye (= nomusklye) “J” ;

Eeh” jas nome pes myinusklye “e” ,on “ehEeh” jas nome pes nomusklye (= majusklye) “E” ;

Leh” jas nome pes myinusklye “l” , ,on “ehLeh” jas nome pes nomusklye “L” ;

Hheh” jas nome pes myinusklye “hh” ,on “ehHheh” jas nome pes nomusklye “Hh” ;

Euheh” jas nome pes myinusklye “uh” ,on “ehEuheh” jas nome pes nomusklye “Uh” ;

Ueh” jas nome pes myinusklye “u” ,on “ehUeh” jas nome pes nomusklye “U” .

 

..note: ..pjje muljtolyingva skryibsyisteme Dasheevyice chjay majusklyey nomyiqhyas “nomusklyey” ,proske fjey (<= yilyi) chjmo (<= chyiam) jas juzatay nur pors propray(s) nomey(s) ,.noprononcata lyitere “y” pjje rolye pes pihsyignete anko jas chjmo mjinusklye orh supra yindekse echj pjje propray nomey ,.ekzemplyo ,persona nome pes rusa vyiryine Ирина povas ji translyiteryita lyatyinlyitero ko yIrjiina orh yIrjiina ,krom fe ,pjjenlyo(n) (<= anstat(auh)o) lya nohakcentyita fyinazha vokalye “+a” eblyas juzyi Eespan nonklyaro prononcatan vokalyen “+e(h)” pors substantyivey ,f(olj)sem (= f(o)ljsem = folj = f(lj)(s)em = fljem = fsem) plyej (<= des plyi => fsem plyej) ,ke ruso pos(t)akcentay vokalyey “o” , “a” prononciqhyas nonklyaro ko /eh/yIrjiineh.

 

..krom(s) fe(s) (<= tyio+e(s)) ,jas dezyiryindo ,on nodevyigo ,faryi keljkayn syimplyayn gramatyikayn shanqhyeyn pjje Esperante ,porske plyejfacilyigyi lyegaden yi parolyen ,ekzemplyo ,permesyi plyej nonofto juzyi pjje lya parolye lya artyikolyen "lya" (orh tuto nojuzyi fjen ,juf (= jif) pjjeljs kuntekste pes lya parolye jas facilyo klyaryigita fjesa (<= qhyi(es)a) kashita pe(h)jeste (<= chyeheste) ,apartyigyi plyuralyan fyinazhen "+j" pes olyay lyiterey "j" fyino pes dyiversay vortey ,varyihyigyito fjen pjje lya presko samo prononcata pos vokalyey plyuralya fyinazhe "+y".

..(tam)on = tamon (<= tamen) jas ne nur dezyiryindo ,on yi neceso pjje Esperante determyinyi specialyayn sufyikseyn pes perfekta yi noperfekta aspekte pors fmo ekzyistantay transyityivay (yip sufyikse(m) "+(y)ig+") yi notransyityivay (yip sufyikse "+(y)iqh+")  verbey: .mencihitay pyip krampey lya sufyiksey pes transyityivay yi notransyityivay verbey necesas juzyi yi pjje rolye pes sufyiksey nur pors perfektay verbey ,on pors noperfektay verbey necesas shanqhyi pjje fay sufyiksey lya vokalyen /a/ anstato vokalye /(y)i/ ,f”j” (<= t.e.) "+ag+" pors transyityivay verbey yi "+aqh+" pors notransyityivay verbey ,.fay sufyiksey povas ekzyistyi yi ko semstaray verbey ,on porke nomyiskomprenyi sencayn syignyifeyn pes lya verbe yip lya radyike "aqh+" yi pes lya vortey "aqhyo" ,"aqhya" ,"aqh(j)lyimo" yi fo plyej (= yi f”p”) (<= k.t.p.) pjje lya lyastay vortey necesas shanqhyi lya radyiken "aqh+" pjje radyike "ejqh+" orh "eyqh+" (prononcata ko samsenca vorte pjje lya anglya lyingve) ,.porke plyej fyidyindo fortyikyigyi lya dyifyirencen pes fay perfektay yi noperfektay sufyiksey eblyas (,on tuto nonecesas,) suplyemento pemdonyi pem fjey (yi fmo pos fjey <=  tuj post yilyi) specialyayn pyipnaciayn sufyikseyn pes perfektece ("+(y)it(s)+") yi noperfektece ("+at(s)+") pjjeljs lya unyiversalya gramatyike pes lya glyobalya muljtedyialyekta lyingve Eespe: "+yigyit+" ,"+yiqhyits+” = “+yighyic+” (por perfektay verbey) yi "+agat+" ,"+aqhyats+"= “+aqhyac+” (por noperfektay verbey).

 

..necesas konsyideryi ,ke plyej fruo alyudyitay gramatyikay formey pes partyikulyey yi konjjunkcijhey devas ji trej qhyusto juzatay pjjemo pyipsemparolye yip paroljpova robote+servyiste distyingo pes chjataga(s) (<= chyiutaga(s)) yinterparolye(s) = pyipsparolye(s) nur pyip (hjju)meney = menshey (<= hhomey).

 

..ekzemplyo ,nea partyikulye “no” ,konforma pem lya Esperanta “ne” ,chjmo devas ji juzata yip sekva vorte ,pem kja fje pemdonas nean sencen ,pjje konsyiste pes jejloeca (<= unueca) yi  echj jejlovorta espryime yi pros fe(s) fje  jas juzata kutyimo pjje rolye pes substantyiva ,adjjektyiva ,adverba orh echj verba prefyikse “n(o)+” ,kje kutyimo nochjmo okazas pjjemo chjatagay pyipsparolyey pyip ordyinaray meney.

..nur lya plyej mallyongay formey pes kunmetazhe “n(o)je(a)(s)” pes nea prefyikse “n(o)+” yip nonlyonga forme pes hheljpa verbe “ji” -+ “(j)estyi ,ekzyistyi” pjje nodyifyinyita (prezenca) tempe “je(a)s” -+ “(j)estas” povas ekzyistyi ko aparta nea yirh (<= kauh) kontrauha partyikulye pa (<= ant(auh)o) olyay vortey: “noj(s)” yi “nje(s)” .

 

..samo nur lya plyejs(h) nonlyongan formen “nyij(s)” -+ “nek(aj)” pes aparta partyikulye ,yipmetyita pjjeljs nea prefyikse “n(o)+” ,konjjunkcijhe “yi” yi lya plyejsht nonlyonga prezenca forme “j(s)” pes lya hheljpa verbe “ji” -+ “(j)estyi ,ekzyistyi” eblyas metyi aparto pah (<= ant(auh)o) olya vorte.

 

..pjje dyiversay naciay lyingvey ,yinklyuzyivo anhko pjje lya kvazauhnacijha lyingve Esperante ,kontrauhdyiray nociay termyiney formyiqhyas kutyimo per juzo pes nea prefyiksa partyikulye ,kja jas konforma pem lya Esperanta partyikulye “ne” ,on pjje Eespe ekzyistas anhko aparta neuhtra prefyikse “jo+” ,kja pemdonas pem lya termyine sencen pes nocijhe ,kontrauhdyiranta pem ambo olyay semkontrauhstarantay (orh reciproko kontrauhstarantay) nocijhey ,yi kja jas nonplyejlyongyigyita forme pes jejd(o)yixa (<= duoblya) nea konjjunkcijhe “nyij(s) … nyij(s)” yi konformas pjjej (<= lyauh) sence pem lya Esperanta jejdyixa (<= duoblya) konjjunkcijhe “nek … nek”.

..ekzemplyo ,my komparu lya nocijhen “pome” yip lya nociey “nopome” yi “jopome” ,kjay povas ji facilyo formyitay pjje Eespa lyingve hheljpo pes jejdo dyiversay neay prefyiksey.

 

..keljkay ordyinaray meney povas hhyi eraran vyidpunkten ,supozanto ,ke eblyas pensyi jejlo jan (<= yiun) nocien ko hhe = hheje (<= yio) solya yi auhtonoma (opsdependa) ,.tamon (<= tamen) ,juf lye (<= se myi) volyas pensyi lya nocijhen “pome” ,puhkomprenanto specan klyasen orh muljten das pomey ,fo lye nopovos fjen efektyivyigyi ops kontrauhstarade pes lya nocijhe kontrauh fjesa (<= qhyia) suplyementa speca klyase orh muljte das nopomey ,kja jas necesa pemdonazhe ,porke formyi rezuljto plyenan (resuman) unyiversalyan genran klyasen (unyiversumen) orh unyiversalyan muljten das fruktey  ,orh kontro speca nocijhe “nopome” pjje lyimey pes lya jejloyiganta ambo (<= amb(auh)o) fjeyn (<= yilyin) lya nocijhe “frukte” .

 

..por montryi syimbolyo dyiversayn ryilyateyn pyip chja pjjeljs specay klyasey (orh specay nocijhey) yi unyiversume (genra klyase orh genra nocijhe) orh pyip jejdo specay klyasey (specay nocijhey) sufyichyas chjayn klyaseyn (nocijheyn) syignyi per grandlyiterey ,pjjeljs kjay keljkayn dyistyingyi per nea prefyikse “no+” orh “jo+” ,juf fe necesas ,yi lyimeyn pes unyiversume montryi per rektangulyay krampey […] ,tamon lyimeyn pes specay klyasey per ronday (arkay) orh fyiguray krampey  tuto nonecesas montryi ,juf fjey koyincidas yip lyimey pes unyiversume orh yip dyivyidyita vertyikalya streke pyip jejdo specay klyasey (…|… ).         

 

..juf pyipkonsentyi ,ke [U] jas unyiversume “fruktoy” ,(L) -+ speca klyase “pomoy” ,(noL) -+ speca klyase “nopomoy” ,fo my ryicevos ekvacien: [U] = [L|noL].

 

..tamon dyialyektyike pes men(sh)a ekzyistade pjje lya monde konfyirmas yi konforma dyialyektyika lyogyike de mena pensade respegulyas eblyayn shanqhyeyn pjje dyinamyika ekvyilyibre pyip objjektay proprecey ,kmo (<= kyiam) aperos ,ekzemplyo ,aparta neuhtra speca klyase (muljte) das jopomey ,kjay estos nek pomey ,nek nopomey pjje pura opspemmyiksa (<= senaljmyiksa) spece (,ekzemplyo ,jejlo pjjeljs specey pes jopomey jas pyiropomey) ,pros kje lya kontrauhdyira (nea) nocijhe “noA” transformyiqhyas pjje sume pes lya kontrauhstaranta “hoL” yi neuhtra “joL” ,kontrauhdyiranta pem ambo apuday nocijhey ”L” yi “hoL” : [U] = [L|joL|hoL] ,klyo (<= kyie+oh) [joL|hoL] = [noL].

 

..qhyeneralyo,dyiversayn klyaseyn pes nocijhey eblyas dyistyingyi pjjemo klyasyifyikade nur per determyinyitay grandlyiterey ops jay (<= ajnay = yiuy ajn) prefyiksey:

U -+ unyiversume ,lya plyejsh qhyeneralya genra klyase pjje certa ekvacijhe ,G -+ genra (supra ,pusordyiganta) klyase ,L -+ lyiva (= lyefta ,maLjdekstra) ,R -+ rajta (= dekstRa) yi J -+ meza (= neuhtra) ununyivelyay specay (pusay (<= subay ,subordyiqhyantay)) klyasey: [U] = [L|J|R] = [L|G] ,klyo [J|R] = [G].

 

..yifoo (<= do),elyementa pensa syisteme pes chja mene konsyistas pjjeljs jejvo nocijhey: certa nocijhe ,fjesa kontrauhdyira pemdonazhe pams (<= qhyis) lya unyiversume yi lya lejloyiganta fjeyn nocijhe ,kjan kutyimo jey (<= onyi) noma(y)s lya genra (= pusordyigasa (<= subordyiganta)) nocijhe.

 

..fundamenta rolye pes lya genra nocijhe jas efe (<= tyio+eh) ,ke fje (<= qhyi) syignyifas unyiversumen ,f”j” (<= t.e.) efan klyasen orh muljten das objjektey ,pjje termyiney pes kja determyinyiqhyas lya prezentata nocijhe.

 

..unyiversume plyenumas lya saman rolyen pes lya komuna demyinatore pjjemo sumyige yi pustrahhe (<= subtrahhe) pes syimplyay frakciey.

 

..nocijhey njas (<= ne estas) (pjj)ennaskyitay orh akyireblyay auhtomato ,on fjey jas produkte pes specialya mensa agade ,kja nomyiqhyas konstruade (pes termyine) auh determyinade: .ekkonstruyi nocien qhyeneralyo syignyifas klyaryigyi fjesan sencan (yinforman) (pjj)enhhaven (yinforman konsyisten) yi fjesan  amplyeksen ( nombren das dyiversay sencenhhasay (<= sencenhhavay) klyasey ,(pjj)enkorpyigatay pjjen konstruatan nocijhen).

 

..nocijhe ,kjan necesas (ek)konstruyityi ,nomyiqhyas defyinyiate (dft) yi necesa pare das kondyichyitay nocijhey (kondyichyey) ,yip hheljpe pes kjay konstruyiqhyas defyinyiate ,nomyiqhyas defyinyian(s)te (dfn) ,.lya defyinyian(s)te konsyistas pjjeljs genra yi speca nocijhey.

 

..procedure pes lya nocijha konstruade povas ji prezentyita ko sekva aljgoryitme:

 

1.      .komparu lya pensatan objjekten ,nocijhen pes kja necesas ekkonstruyityi ,yip olyay objjektey pes lya sama (orh syimyilya) genre yi memorfyiksu fan  muljten das necesay kondyichyey ,jejlo pjjeljs kjay pusordyigas (<= subordyigas) lya chjayn restayn orh ,olyavorto ,jas lya genra (pusordyigan(s)ta) nocijhe ,yi chjay specay (pusordyigatay) kondyichyey (nociey) nodependas lejlo pet(s) lya olya(s).

 

2.      .trovu konforman pem lya genra nocijhe junyiversumen (<= unyiversumen) ,lyiteran syignen pes kja parentezu per rektangulyay krampey.

 

3.      .konstruhugenealyogyian arbon per dyivyide pes lya junyiversume hheljpo pes chja speca kondyichye (nocijhe) pjje jejdo klyasey ,jejlo pjjeljs kjay efektyivyigas certan specan kondyichyen ,on lya olya (pem) fjem kontrauhdyiras ,f”j” efektyivyigas fjesan pemdonazhen pem lya junyiversume ,.chja nova age (pashe) pes dyivyide chjmo devas ji komencata pyit (<= ekde) klyase ,kja kontentyigas pahyiryin(s)tan (<= antauhyiryintan) specan kondyichyen.

 

..lya klyasey ,kjay jas lya kontrauhdyiray (neay) pemdonazhey pams (<= qhyis) lya junyiversume ,pa(h)fmo (<= jam) njas juzatay pjje plyejay dyivyidey pes lya junyiversume yi nombre pes lya dyivyiday pashey devas ji egalya pem nombre pes specay kondyichyey.

 

..yifoo ,entuta rezuljta nombre das dyivyidey pes lya unyiversume egalyas pem 2n ,klyo “n” jas nombre das specay kondyichyey ,.nombre das fakto ryicevyitay klyasey egalyas pem “n+1”.

     

4.  .kontrolyu sufyichyan nombren das specay kondyichyey por determyinyi sencan (yinforman) pjjenhhavon pes lya konstruata nocijhe.

 

..lya kryiteryijhe pes lya sufyichya nombre pes specay kondyichyey jas egalece dft = dfn ,konformo pem kja dft yi dfn jas lya necesay yi sufyichyay reciproko jejlo pem lya olya.

 

..fa procedure pes lya nocijha konstruade povas hheljpyi ne nur determyinyi gramatyikayn konjjunkcijheyn yi olyayn asyistayn vorteyn ,on anhko plyensencayn vorteyn pes lya baza lyeksyike ,porke (u)p(jjej)ohetapo (= upjjejohetapo = upohetapo = pohetapo) shanqhyi lya ekzyistantayn pjje lya lyingve noknovayn = no(n)novayn (<= maljnovayn) vorteyn pjje lya plyejsht korektay n(jju)ojvay (= nj(j)uojvay = n(ju)ojvay = nojvay = novay).

 

..certo ,pjje naciay lyingvey plyejmuljte das dezyiryinday shanqhyey ,plyejsyimplyigantay nacijhan gramatyiken ,noheblyas faryi ,on (fo)prok (<= ja) Esperante njas (= jas ne) nacijha ,on artefaryito plyanyita lyingve ,kja pretendas pjje rolye pes pyipnacijha lyingve ,proske jas dezyiryindo pjjenkadryigyi (pjjen) fjen plyejmuljten das pyipnacijhay gramatyikazhey yi lya plyejsh ofto juzatay vortey pjjeljs baza lyeksyike.

 

..tamon por dyiversay nacijhay lyingvey ,yinklyuzyivo por kvaz(auh)onacijha Esperante ,lye proponas nje rektan dolyoran vojon pes shanqhyey pjje lya nacijha gramatyike ,on chyirk(auh)ovojan varyianten pes lya shanqhyey per fo nomatay "nacijhay klyonay (= naciklyonay)" dyialyektey yip nacijha baza lyeksyike yi pyipnacijha (unyiversalya) gramatyike yip klyonyitay pjjeljs dyiversay lyingvey lya plyejsh gravay gramatyikay jejlomentey ,kjayn chja parolyante povas juzyi orh nojuzyi pjje lya parolye pjjej propra dezyire orh pjjej nacijha prefere.

 

..yifoo ,fomanyiero mezo pes auhguste pes lya 2000+a (= jDJJJ+a) jyiahr(h)e (= jyirhe = jare) naskyiqhyis komuna pyipnacijha gramatyika baze ,nomyita Eespe (yip pyipnacijha skryibmanyiere ,(pjj)enkorpyiganta yi lyatyinlyiterayn cifereyn ,nomyita Dasheevyico): .(pem) chja(m) nacijha(m) lyingve(m) konformas sesaspeca (<= syiaspeca) "nacijha Esperante" ,nomyita ko naciEespa dyialyekte ,.chjay naciEespay dyialyektey hhas komunan gramatyiken ,pjjeljs kja eblyas elyektyi nur naciayn gramatyikayn jejlomenteyn ,porke facilyo pyips(em)parolyi ,on nacijhan bazan lyeksyiken ,lya plyejsh gravay vortey pjjeljs kja hhas olyalyingvayn syinonyimeyn pes lya plejsh yinflyuhhasay (<= yinflyuhhavay) pjje lya monde (= auhtoryitatay) lyingvey ,porke plyifacilyigyi pyipnacijhan komunyikaden ,ekzemplyo ,pjjeljs Esperante yirh (<= kauh = kaj auh) lya anglya lyingve.

 

..fo myiksyitay naciEespay dyialyektey pafmo (<= jam) jas plyenvalyoray yinternacijhay lyingvey ,kjayn eblyas nomyi per komuna vorte "Eespe" (.ryigardu pjje www.esperanto.com blyogazheyn pes Ljeonjiid Dasheevskjij www.esperanto.com/blogs/Ljeonjiid/ ).

 

..Eespa lyingve jas ko pafkampe pors ekzamenyi dyiversayn novazheyn ,proponatayn pes verkyistey ,pohetey ,sciencelyey (<= scienculyey -+ sufyikse “+ul+” jas juzata nur pors vyirey = mun(sh)ey) yi dyiversay krehemay hh(jju)omey = men(sh)ey.

 

.!lya plyenda dezyire pes muljtay meney pes dyiversay nacijhey hhyi (<= hhavyi)  pjje sesa (<= syi(es)a) dyispone yi naciayn varyianteyn pes lya yinternacijha lyingve ,ekzemplyo ,pes japanane Nobu-eh Sakurayi,kjja dezyirus "hhyi yi Azyian Esperanten" ,facilyo realyigeblyas pjje NyihhonhEespa dyialyekte pes Eespa lyingve yip baza nyihhonha = nyikhonha (= japana) lyeksyike (,!qhyojyigu vuen = vun (= ven) (<= lyin) per fa (<= tyiua+chyi) yinforme).

 

..anhko Aanneh Lyoovehnshtayn ,kjja faryis deklyaren kontr(auh)o dyiversay novazhey pes lya krehemay pohetey ,povos j(y)i kontenta ,jif (= juf) vyie = vyi (= ve) (<= shyi) konsyilyos pem dyiverslyingvay pohetey ,pem kjjay trej (<= tre ,.tro => trejs(h)t = trejsht = trejsh = trejs) plyachyas (pjj)elj(s) pensyi novayn nonkompreneblyayn vorteyn pjje sesay poemey ,kreyi poemeyn yip (pjj)eljpensyitay pes zy (<= yilyi) vortey pjje propra famyilyijha dyialyekte pes Eespa lyingve ,kja jas glyobalya muljtodyialyekta lyingve yip syimplya unyiversalya gramatyike yi teoryijhe yip lya tutmonda lyeksyike pes chjay lyingvey pes lya monde yi echj pes dyiversay artefaryitay dyialyektey (= fyilyinay lyingvey) ,kreyitay pyibazo (= surbazo) pes unyiversalya gramatyike ,chjay vortey pes kjay jas nur syinonyimey pes matra (= patryina) lyingve Eespe ,yi recityi fayn (<= chyi+tyiuyn) poemeyn pem sesay famyilyaney ,porke nomaljbonjigyi Esperanten (yi olyayn nacijhayn lyingveyn) ,?yilj jas nonfacilya afere klyaryigyi pjje hha(ja) nacilyingva orh Esperantlyingva gazetare ,ke lya poeme jas kreyita pjje famyilyijha dyialyiekte pes lya poete ,kja plyejparto trej syimyilyas pem hhaja = hha = ja nacia lyingve orh pem Esperante pjjej (<= lyauh) lyeksyike ,on hhas yi keljkayn auhtorayn (orh famyilyiayn) vorteyn ,tuj klyaryigyitayn pah lya publyikyigyita poheme ,por lyegantey se(m)y (<= mem) decidus ,?yilj lyegyi orh nolyegyi fjen ,?yilj (pjj)enregyistryi (pjj)elj(s)pensyitayn vorteyn orh no(pjj)enregyistryi pjjen lyeksyiken pes lya lyingve(s).

 

..yifoo ,lya glyobalya muljtodyialyekta lyingve Eespe jas kvazo defende ,protekte ,shirme kontro detruay shanqhyey pes olyay lyingvey ,yinklyuzyivo yi Esperante: .jif pem funkcielyoy (<= funkciulyey -+ sufyikse “+ul+” nur pors muney) ,zorgantay Esperanten ekplyachos (hha)jayn (<= iayn) novazheyn ,fo (<= do) po(s) (<= pos(t)) konsyilyiqhyey fjey (<= yilyi) jos prunteprenyitay pjjeljs Eespa lyingve ,pjje kja chjay novazhey jos spertyitay antyicipo.

 

..on lya funkciulyey nodevas dormetyi ,proske necesas ji trej atentema pem bonegay novazhey ,tauhgay por plyejbonyigyi Esperanten ,ol(ya)ro = oljro (<= alyielj) Esperante povas perdyi allyogecen = pemlyogecen komparo yip olyay konkureblyay lyingvey.

 

..nun lye dyissendas veran yinformen pryi olya (trej)artefaryita plyanyita glyobalya muljtodyialyekta lyingve Eespe ,porke komencantey qhusto komprenyis dyiferencen pyip Eespe yip Esperante ,ke hheljpos yi sen (<= mem) Esperanten plyibonyigyi.

 

..lye komprenas ,ke pams (<= qhyis) famo (<= nun) lya komencantey nyis (<= ne hhavyis) eblyecen komparyi Esperanten yip olya trejartefaryita lyingve ,kyi zelyotey pes Esperante opzorgemo komparyis fjen nur yip lya anglya yi olyay nacijhay lyingvey orh yip nonbono plyanyitay artefaryitay lyingvey ,kjay jas ,certo ,plyej komplyikay ,kolj Esperante ,on jam ekzyistas lya bonega glyobalya lyingve ,pem kja njas nonjutyilya dyialyektyiqhye ,proske fjesa gramatyike jas unyiversalya yi nuntempa yip dyiversay gramatyikay novazhey ,!prok gramatyike por lyingvey jas ko motore por auhtomobyilyey .?yilj qy (<= vyi) povos hhonesto respondyi pem jejdo lyesay demandey: .1.?kjan automobyelyen qy achetus porke veturyi chjlyon (<= chyien) -+ ?yilj kabryioleten pes lya 19+a (= jjLRa) jyiahr(h)cente orh ?yilj Mersedesen pes lya 21+a (= jjDLa) j(yi)arcente. 

..lya sama jas demande pryi praktyika juzade pes artefaryitay lyingvey: .Esperante jas ,ko kabryiolete ,lya lyingve pes pasyintay jyiarhcentey ,on famo (<= nun) ekzyistas nova artefaryita lyingve Eespe ,ko Mersedes-eh ,pes la kuranta 21+a (= jejdela) jyiarcente ,kja jas plyej facilyo lyerneblya ,kolj Esperante. 
..yifoo ,respondu: .?yi(lj) (<= ?chyu) qy elyekto(y)s Esperanten orh novan syimlyan lyingven Eespe ,juf(o) = jif(o) (<= se) qy (<= vyi) ekscihus pryi fje (<= qhyi) plyej fruo ,kolj kmo (<= kyiam) decidyis lyernyi Esperanten.

.!vyizyitu www.esperanto.com yi lyesan (<= myi(es)an) blyogazhen www.esperanto.com/blogs/Ljeonjiid/ ,porke ekscihi pryi glyobalya lyingve Eespe.

.!bondezyiro

,Ljeonjiid Dasheevskjij.

..lye se(m) (<= mem) jas pjje Lyesa Monde (<= Myi(es)a Monde) -+ http://my.mail.ru/mail/ljeo/

yi: http://blogs.mail.ru/mail/ljeo/

 


povigita de